6 Ekim’in anlam ve önemi: 6 Ekim’de ne oldu? Otobüs, metrobüs, metro neden ücretsiz?

Birinci Dünya Savaşı’nın ardından İtilaf Devletlerinin, Mondros Ateşkes Antlaşması’na dayanarak 13 Kasım 1918’de işgal ettikleri İstanbul, yaklaşık 4 yıl 10 ay 23 gün süren esaretin ardından 102 yıl önce bugün özgürlüğüne kavuştu.

İstanbul’un işgali, Osmanlı Devleti’nin de içinde bulunduğu İttifak Devletleri’nin yenilgiyi kabul edip Birinci Dünya Savaşı’ndan çekilmesiyle başladı. Bunu fırsat bilen İtilaf Devletleri donanmaları, 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması’na dayanarak 13 Kasım 1918’de Haydarpaşa önlerine demirleyip İstanbul’a girdi.

Fiilen gerçekleşen işgal, Mustafa Kemal Paşa önderliğinde Kurtuluş Savaşı’nın işaret fişeğinin yakılmasının ardından İtilaf Devletleri’nin harekete geçmesiyle 16 Mart 1920’de resmi işgale dönüştü.

“GELDİKLERİ GİBİ GİDERLER”

Mustafa Kemal Paşa, Adana treninden inip Haydarpaşa rıhtımına ayak bastığında, düşman gemilerinin zafer bayrakları açmış şekilde toplarını sağa sola çevirerek, İstanbul Limanı’na girdiklerini, azınlıkların da sevinç çığlıklarıyla karşı sahilleri çınlattığını görünce, “Geldikleri gibi giderler!” demişti.

İstanbul işgal altındayken, Kurtuluş Savaşı devam ediyordu. Türk Ordusu’nun İzmir’e girmesinden sonra Fahrettin Paşa komutasındaki 5. Süvari Kolordusu, İtilaf Devletleri kontrolündeki tarafsız bölgeye doğru ilerlemeye başladı. Bunun üzerine müttefik kuvvetlerde bulunan Fransız ve İtalyan birlikleri geri çekildi. Çanakkale’de bulunan İngiliz birlikleri General Harington’un emriyle savunma pozisyonu aldı.

İngiltere, Ankara Hükümeti ile anlaşma yolları aramaya başladı. Ankara Hükumeti, İstanbul ve Çanakkale boğazlarının denetimini istedi. İngiltere Başbakanı Lloyd George istekleri geri çevirirken, Türk birlikleri de Çanakkale Boğazı’na doğru ilerlemeye başladı.

İŞGAL KUVVETLERİNİN İSTANBUL’U BOŞALTACAĞI TARİH

İzmir’in kurtuluşundan sonra Damat Ferit Paşa, 21 Eylül 1922’de ülkeden kaçtı. Refet Paşa, 19 Ekim’de TBMM Muhafız Grubu’ndan 100 kişilik bir kuvvetle Gülnihal Vapuru ile Mudanya’dan ayrılıp İstanbul’a geldi. Ardından “İstanbul Komutanı” sıfatıyla Selahattin Adil Paşa, 81. Alay ile İstanbul’a girdi. Refet Paşa ve Selahattin Adil Paşa’nın İstanbul’a gelmesine rağmen işgal sonlanmadı. Çünkü mütarekeye göre işgal kuvvetleri barış antlaşması imzalanmasından hemen sonra İstanbul’u boşaltacaktı.

24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Barış Antlaşması’ndan sonra, 23 Ağustos 1923’ten itibaren İtilaf kuvvetleri İstanbul’dan ayrılmaya başladı. Son İtilaf birliği, 4 Ekim 1923’te Dolmabahçe Sarayı önünde düzenlenen törenle Türk bayrağını selamlayarak şehri terk etti. Şükrü Naili Paşa komutasındaki 3. Kolordu ise 6 Ekim 1923’te İstanbul’a girdi ve 4 yıl 10 ay 23 gün süren işgal resmen sonlandı.