Dünya rekor sıcaklarla kavruluyor: Sebebi “Isı kubbesi” mi?

Avrupa, tarihinin en sıcak Haziran ve Temmuz başlangıçlarından birini yaşıyor. Aşırı sıcaklar, sadece günlük yaşamı değil, sağlık, çevre ve enerji altyapısını da ciddi şekilde etkiliyor.

İSPANYA’DA REKORLAR KIRILDI

İspanya’nın meteoroloji servisi Aemet’e göre ülke, El Granado kasabasında sıcaklık 46 dereceye ulaşarak Haziran ayı ulusal rekorunu kırdı. İlk Temmuz gecesinde İber Yarımadası’nda bazı yerlerde sıcaklık 43 dereceyi aştı. Sevilla’da gece sıcaklığı 28 derece ölçüldü. Aemet, Perşembe’den itibaren geçici bir serinleme beklendiğini bildirdi.

PORTEKİZ 46,6 DERECE

Portekiz’de Mora kasabasında sıcaklık 46,6 derece ölçülerek Haziran ayı için ülke rekoru kırıldı. Lisbon yakınlarındaki sahiller dolup taşarken, aşırı sıcaklar nedeniyle tarım işçilerinin çalışma saatleri öğleden sonra 2’de bitiriliyor. Yetkililer, güneş altında kalmanın tehlikelerine dikkat çekti.

İNGİLTERE’DE EN SICAK HAZİRAN

İngiltere’de Haziran ayı ortalama sıcaklığı rekor kırdı. Ülke genelinde ise Haziran ayı, kayıtların tutulmaya başlandığı 1884’ten bu yana en sıcak ikinci Haziran olarak kayda geçti. Londra St James’s Park’ta sıcaklık 34,7 dereceye kadar çıktı. Wimbledon tenis turnuvası, 32,9 derece ile en sıcak açılış gününü yaşadı.

FRANSA’DA OKULLAR TATİL EDİLDİ, EYFEL KULESİ KAPATILDI

Fransa’da sıcak hava dalgası Paris ve çevresinde kırmızı alarm seviyesine ulaştı. Paris Orly Havalimanı’nda hava 37,6 derece ölçülürken, ülke genelinde 1.800’den fazla okul ve kolej aşırı sıcaklar nedeniyle kapatıldı. Eiffel Kulesi’nin zirvesi, aşırı sıcak nedeniyle ziyaretçilere kapatıldı. Ayrıca ülkedeki bazı nükleer reaktörler, ısınan nehir sularına sıcak su salınımı ekosistemi tehdit ettiği için kapatıldı.

İTALYA’DA ÇALIŞMAYA SICAK ENGELİ

İtalya’nın 21 kentinde en yüksek seviyede sıcaklık uyarısı verildi. Floransa 38,9 derece, Cagliari 38,6 dereceyi gördü. Toskana’da hastane başvuruları yüzde 20 arttı. Lombardiya bölgesinde ise inşaat, tarım ve yol çalışmalarına öğle 12:30 ile 16:00 arasında ara verilmesi kararı alındı.

YUNANİSTAN’DA ORMAN YANGINLARI

Yunanistan’da sıcaklıklar günlerdir 40 dereceye yaklaşıyor. Başkent Atina yakınlarındaki sahil kasabalarında çıkan orman yangınları nedeniyle tahliyeler gerçekleşti, bazı evler kullanılamaz hale geldi.

ALMANYA’DA NEHİR SEVİYESİ DÜŞTÜ, KARGO TAŞIMACILIĞI KISITLANDI

Almanya’da sıcaklıkların 38 dereceye kadar çıkacağı öngörülüyor. Yüksek sıcaklıklar Ren Nehri’nin seviyesini düşürdü, bu da kargo taşımacılığını kısıtlayarak maliyetleri artırdı.

GÜNEY KORE VE JAPONYA’DA DA REKOR KIRILDI

Seul merkezli Kore Meteoroloji İdaresi’nin (KMA) açıklamasına göre Güney Kore’de geçen ay en yüksek günlük ortalama sıcaklık yaşandı.

Ülke genelinde, 28-30 Haziran’da rekor düzeyde ortalama günlük sıcaklığın kaydedildiği, böylece kayıtların tutulmaya başlandığı 1904 yılından bu yana en yüksek ortalama sıcaklığa ulaşıldığı belirtildi.

Japonya Meteoroloji Ajansı (JMA) açıklamasına göre, ülke genelinde haziranda 1898’den beri aylık en yüksek sıcaklık ortalaması kayda geçti.

Buna göre geçen ayki sıcaklık ortalaması, 1991-2020 arası kayda geçen genel aylık sıcaklık ortalamasından 2,3 derece daha yüksek oldu.

Ülkenin başkenti Tokyo’da Temmuz 2024’te 120’den fazla kişi sıcak çarpması kaynaklı hayatını kaybetmişti.

DENİZLER DE KAVRULUYOR

Akdeniz’de deniz suyu sıcaklıkları, mevsim normallerinin 9 derece üzerinde. Bu durum, karadaki sıcaklıkları da artırıyor; istilacı aslan balığı gibi türler hızla yayılıyor, Alp buzulları ise rekor hızda eriyor.

SICAKLIKLARIN SEBEBİ “ISI KUBBESİ” Mİ?

Bilim insanlarına göre bu can alan, bunaltan sıcakların sebebi “ısı kubbesi” olarak adlandırılan hava olayı.

Bu sistem, tıpkı bir tencerenin kapağı gibi davranarak, yer seviyesindeki sıcak havayı adeta hapsediyor. Isınan hava atmosferde yükseliyor ancak artan hava basıncı tarafından yeniden yeryüzüne doğru itiliyor. Aşağı sıkıştırılan hava bu şekilde daha da ısınıyor. Ortaya çıkan “ısı kubbesi” bulutları da uzaklaştırıyor. Açık ve güneşli hava, ısının daha da artmasına yol açıyor. Aşırı sıcak sebebiyle kuruyan toprak da ısınmaya daha meyilli oluyor. Isı kubbesi altındaki bölgelerde gece de hava sıcaklığı da 20 derecenin üzerinde oluyor. Bu durum da “tropik gece” deniyor. Soğuk hava cephesinin yokluğunda durum bir kısır döngü halinde devam ediyor.