Prof Dr. Sambur’dan Putin-Witkoff görüşmesine ilişkin değerlendirme: ‘Süreç ilerliyor, gelişiyor’

Trump’ın iş başına gelmesinden sonra Ukrayna-Rusya savaşıyla ilgili geleneksel politikanın hem Avrupa’da hem Amerika’da değiştiğine şahit olduk. Trump her şeyden önce Rusya ile diplomatik ilişki kurarak Rusya’yı savaşılacak değil barışılacak muhatap olarak gördüğününe dair bir politika ortaya koydu. Trump mevcut tablo içerisinde Rusya ile barışın mümkün olduğunu inanıyor. Tabi bu noktada Ukrayna’dan ve Avrupa devletlerinden çok eleştiri aldığının da altını çizmek lazım. Rusya Trump’ın bu tavrından çok memnun. İlişki kurmaktan çok memnun. Ancak Rusya tabi ihtiyatlı davranıyor. Görüşmelere, diplomatik diyaloga çok açık olduğunu ifade ediyor. Ancak ihtiyatı da elden bırakmayan bir tavır var. Süreç içerisinde mevcut geldiğimiz noktada barışa çok yakınız ya da çok uzağız şeklinde bir değerlendirme için erken olduğu kanaatindeyim. Şunu söyleyebiliriz, barış için daha katedilecek çok yol var. Çünkü Rusya Ukrayna’nın NATO’ya üye olmamasını, İlhak edilen bölgelerin bir daha Ukrayna’nın bir parçası olmamasını, Ukrayna’nın silahsızlandırılması gibi çok önemli talepler gündeme getiriyor. Bu taleplerin Amerika tarafından ve Avrupa ülkeleri tarafından nasıl müzakere edileceğine dair elimizde daha bir veri yok. Ancak şu noktanın altını çizmek isterim. Steve Witkoff, Trump’ın Orta Doğu Temsilcisi olmasına rağmen Ukrayna konusunda Putin’le görüşen kişi o. Bu da bize aslında Rusya ve Amerika arasında, Ukrayna savaşının bir şekilde sona erdirilip Orta Doğu bağlamında bir ittifak zemini oluşturma çabasını ifade ediyor. Bence bu süreçte sadece Ukrayna’ya değil aynı zamanda dikkatlerimizi Orta Doğu’ya da çevirmemiz lazım. Yani bu müzakereler hem Ukrayna savaşının diplomatik yolla çözümü noktasında birtakım adımları önümüze getirecek. Aynı zamanda da Orta Doğu bağlamında Rusya ve Amerika arasında yeni bir takım ilişki biçimlerinin yeni birtakım politikalarının geliştirilebileceğine de işaret ediyor.

Ukrayna’da ve Avrupa ülkeleri arasında derin bir Rusya korkusunun olduğunu ifade edebiliriz. Yani ‘Ukrayna’da Rusya’ya taviz vermenin, Rusya’yı durdurulmaz güç haline getireceği’ söylemi hem Ukrayna’da hem Batı’da çok etkin. Avrupa ülkeleri ve Ukrayna bu süreçte, yani Trump ile Putin arasında direkt bir ilişkinin kurulmuş olması Avrupa’nın masada olmayışı gibi hususlardan çok endişe ediyorlar. Çok kaygılanıyorlar hatta korkuyorlar. Yani bu Ukrayna sorununun ABD-Rusya ikilisi tarafından Avrupa’nın dışlanarak çözülmesinden bu ülkeler çok rahatsızlar. Bu durumda onları bu ilişkiye daha mesafeli hale getiriyor. Ama öte taraftan Avrupa’nın süreçten dışlanması Rusya ve Amerika’yı da birbirine çok yakınlaştırıyor. Hatta birbiriyle çok kolaylıkla anlaşan iki taraf haline getiriyor şeklinde bir yorum yapmak mümkün.

Ukrayna Rusya savaşı çok derin bir kriz, derin bir sorun. Bugün yarına çözülecek bir sorun değil. Burada önemli olan Rusya ve Amerika arasında diplomatik iletişim kanallarının açılmış olması iki tarafın tekrar büyükelçiliklerini harekete aktif hale getirmek için Riyad’da anlaşmış olması ve Putin ile Witkoff arasındaki görüşmeler çok önemli. Bu görüşme trafiğinin devam ediyor olması çok önemli. Süreç ilerliyor, gelişiyor. Taraflar birbiriyle diyalog kurdukça birbirlerine yakınlaşıyorlar. Önemli olan Batı’da Rus korkusunun yükseltilmemesi. Rusya’da da Amerika’nın ve Batı’nın güvenilmez olduğuna dair çok derin bir kanı var. Rusya’nın da bu görüşmeler sırasında tekrar Amerika’yla iş yapabiliriz şeklinde bir güven duygusunu kazanması bence çok önemli.