Zincirleme Reaksiyon’da Piri Reis dosyası. Antartika’yı keşfedilmeden mi çizdi?

Gündemi ve hayatı takip eden konu başlıklarını ele alan ve her cuma akşamı izleyici karşısına çıkan Zincirleme Reaksiyon’un son bölümünde; Osmanlı’nın büyük denizcisi Piri Reis ve dünya haritası konuşuldu. Programda, Piri Reis’in 1513 tarihli dünya haritasını hazırlarken hangi kaynaklardan yararlandığı masaya yatırıldı.

Haritanın çiziminde Kristof Kolomb’un kayıp haritalarından birinden faydalanmış olabileceği iddiası değerlendirildi. Öte yandan, bugün hâlâ Akdeniz için en önemli başvuru kaynaklarından biri kabul edilen Kitab-ı Bahriye’nin haritacılık tarihindeki yeri ve önemi ele alındı.

Zincirleme Reaksiyon’da ayrıca bugünkü haritalara yakın bir haritalandırma yapan Piri Reis’in haritasında yer alan ve Antarktika olabileceği düşünülen kara parçası da tartışıldı. Sanat tarihçisi ve araştırmacı Ayhan Çakmur, haritadaki teknik detaylara dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu.

“PİRİ REİS FARKLI ÇİZGİ SİSTEMLERİ KULLANARAK DÜNYANIN ÇEŞİTLİ NOKTALARINI NET OLARAK BELİRTMİŞ”

Ayhan Çakmur “Biz bugün haritacılıkta enlem ve boylam sistemini kullanıyoruz. O dönemde ise bu sistem henüz bilinmiyordu. Buna rağmen Piri Reis, farklı çizgi sistemleri ve ızgara planlar kullanarak dünyanın çeşitli noktalarını son derece net biçimde belirtiyor” dedi.

“Bu yöntemlerin hâlâ tam olarak anlamlandırılamadığını görüyoruz” diyen Çakmur, “Haritada Antarktika olarak yorumlanan bölgenin, buzullar oluşmadan önceki hâlini tasvir ettiği iddiası da dikkat çekici. Tüm bunlar, Piri Reis’in yalnızca Kolomb’un haritalarından değil, kaybolmuş kodekslerden de yararlanmış olabileceğini düşündürüyor” ifadelerini kullandı.

Sanat tarihçisi ve araştırmacı Çakmur, sözlerini “Günümüzde dünyada sadece dört kodeksin var olduğu biliniyor; daha fazlasının Vatikan’ın gizli arşivlerinde bulunduğu tahmin ediliyor. 1500’lü yıllarda bu kaynaklara ulaşmış olması ya da Akdeniz çanağındaki korsan gemilerden ele geçen kadim kitaplardan faydalanmış olması ihtimal dahilindedir” diye noktaladı.