$ DOLAR → Alış: 32,44 / Satış: 32,57
€ EURO → Alış: 34,71 / Satış: 34,85

Resesyon olasılığına davranışsal ekonomi nasıl bakıyor?

ÇAĞLAR KUZLUKOĞLU/BLOOMBERG HT ARAŞTIRMA Geçen Ağustos ayı sonunda, davranışsal ekonomi alanındaki çalışmalarıyla 2017’de Nobel İktisadi …

Resesyon olasılığına davranışsal ekonomi nasıl bakıyor?
  • 08.09.2022

ÇAĞLAR KUZLUKOĞLU/BLOOMBERG HT ARAŞTIRMA

Geçen Ağustos ayı sonunda, davranışsal ekonomi alanındaki çalışmalarıyla 2017’de Nobel İktisadi Bilimler Ödülü almış olan Richard Thaler, ABD ekonomisinde durgunluğu andıran bir şey görmediğini ve ekonominin güçlü göründüğünü dile getirmişti.

Nobel ödüllü ekonomist, ABD’nin iki çeyrektir ekonomik daralma kaydetmiş olmasına karşın bunu bir durgunluk olarak tanımlamayı “komik” bulduğunu ifade etmişti. Thaler ayrıca enflasyonun geçici olup olmadığı konusunda da; “kalıcı olduğunu savunan takım kazanıyor gibi görünüyor, ancak bence biraz erken zafer ilan etmiş olabilirler, savaş ve salgın gündemleri hafifletilirse fiyatların düştüğünü görebiliriz” görüşünü de öne sürdü.

Bloomberg küresel ağırlıklandırılmış enflasyon endeksi, salgın yılı olan 2020 sonunda yüzde 2’ler seviyesinde iken yüzde 10 sınırına kadar yükselmiş durumda. Uluslararası kurumlar da hem küresel hem de ülkeler bazında büyüme beklentilerini ardı ardına aşağı yönde revize ediyorlar.

Peki, 2021 yılında yükselmeye başlayan enflasyon ve 2022’de henüz sona ermeyen salgın ile beraber küresel büyüme dinamikleri üzerinde etkili olan savaş olguları ekseninde davranışsal iktisat alanında neler öne çıkıyor?

Belirsizliklerde karar alma

2008 Küresel Finans Krizi’nin ardından gelişen ülkelerin yarattığı talep ve ekonomik aktivite sonucu 2011 yılına kadar emtia fiyatları yükselmiş, ardından salgın yılındaki sert çöküş dönemi de dahil 2020’nin ortalarına değin düşüş trendi görülmüştü. Piyasalardaki yükseliş ve düşüşlerin, kazanç ve getiriler üzerinde yarattığı etkilerin yanı sıra; 2022 yılı itibarı ile emtia fiyatlarında görülen dalgalanmaların gündelik hayatın olağan akışında da belirleyici olduğu bir dönem yaşanıyor. Davranışsal ekonomi üzerine çalışmaları ile 2002’de Nobel Ekonomi Ödülü’nü alan psikoloji profesörü Daniel Kahneman, belirsizlik durumunda karar alma süreçlerine ilişkin çalışmalarında piyasa hareketlerine yönelik pozisyon alabilme ihtimalinin bir “yetenek ilüzyonu” olduğundan bahsediyor. Kahneman’a göre, rasyonel kararlar alabilmeye dönük bir disiplin geliştirilebilse de piyasalarda ve reel ekonomik zeminde “yetenekli” ya da “başarılı” olarak adlandırılabilmenin bir karşılığı bulunmuyor. Özellikle enerji sektörü alanında çalışmaları bulunan Ellen Wald ise, finansal ve iktisadi karar almada “araştırma” ve “araştırma sonuçlarının doğru analizi” olgularının önemine dikkat çekiyor.


Enflasyon ve ekonomik güven ışığında davranışsal olgular

Salgının başlangıcında, küresel ekonomik aktivitenin belirgin biçimde yavaşlaması hatta durma noktasına gelmesi sürecinde “evde kalma” durumunun neden olduğu bazı talep patlamaları, 2021’de açılmaların başlaması ile “ertelenen” talebin devreye girmesi ve arz-tedarik tarafında yaşanan gelişmeler günümüze uzanan karmaşık bir tablo meydana getirdi. Bireysel ve toplumsal ölçekte “panik” ve “belirsizlik” anlarında makro ekonomik dengelerin, piyasalardaki dalgalanmaların ve finansal sistemdeki hareketliliğin köklerinde davranış eğilimlerinin niteliği önemli ipuçları sağlayabiliyor. Toplumu oluşturan bireylerin rasyonel ya da irrasyonel davranış ve seçimlerde bulunması; makro iktisadi yapının biçimlenmesi, piyasalardaki seyir ve geleceğe dönük beklentiler ekseninde belirleyici konumda yer alıyor.

Tüketici güvenleri salgın başlangıcındaki çöküşü izleyen dönemde toparlansa da halen salgın öncesi seviyelere gelebilmiş değil. Tüketici davranışının bu seyrinde, salgının henüz bitmediği süreçte yaygın ve kalıcı hale gelen enflasyon ile savaşın neden olduğu ekonomik koşullar etkili olmuş görünüyor.

Büyümede 2021’de küresel ölçekte yaşanan telafi sürecine karşın, 2022’de gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin büyük kısmında aşağı yönlü riskler öne çıktı. 2021 yılında açılmalarla toparlanan küresel ekonomik aktivitede; ertelenen talep olgusu ile beraber özellikle hizmet tarafında açığa çıkan ivme önemli bir rol oynarken, 2022’de mevcut koşullar altında hizmet ekseninde de bozulma gözlemleniyor. Bu durumda, yükselen yaşam maliyetleri ve daralan gelir koşulları “resesyon” teması zemininde birey ve toplumların iktisadi davranışlarında etkili oluyor.

Etiketler: / / / /

Bolu’da 32 kişi hastaneye kaldırıldı
Bolu'nun Göynük ilçesinde bir fabrikada çalışan ve gıda zehirlenmesi şüphesiyle hastaneye başvuranların sayısı 32'ye çıktı.
Bakan Özhaseki: Deprem bölgesinde 2 binin üzerinde şantiyemiz var
ÇEVRE, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Mehmet Özhaseki, "Büyük bir devlet ve milletiz. Herkes kendi içinde bulunduğu toplumla, milletle iftihar...
Antalya’da tiyatro şöleni: ‘Troyalı Kadınlar’ büyük ilgi gördü
Antalya Büyükşehir Belediyesi İsmail Baha Sürelsan Konservatuvarı Sahne Sanatları Bölümü tiyatro atölyesinin ilk oyunu “Troyalı Kadınlar Anonim Şirketi” seyirciyle buluştu....
İrfan Can Kahveci’nin sakatlığıyla ilgili açıklama
A Milli Takım'ın yardımcı antrenörü Selçuk Şahin, EURO 2024'te oynanacak Gürcistan maçı öncesi açıklamalarda bulundu. Şahin, İrfan Can Kahveci'nin de...
Erdoğan’ın bayram mesajında ‘yumuşama’ sevinci
AKP'li Cumhurbaşkanı, Kurban Bayramı için paylaştığı tebrik mesajında"Siyasette oluşan yumuşama ikliminin milletimizin tekrar kucaklaşmasına katkı sağladığını memnuniyetle müşahede ediyoruz" dedi.
İtalya – Arnavutluk maçı ne zaman, saat kaçta, hangi kanalda?
İtalya, EURO 2024 B Grubu ilk maçında Arnavutluk ile karşılaşacak. Zorlu mücadele TSİ 22:00'de başlayacak.
Çiftçi isyan etti: ‘Çalışmayanlar bizden daha rahat’
Samsun'un Bafra ilçesine bağlı İkiztepe köyünde buğday ve çeltik üretimi yapan çiftçiler, açıklanan hububat fiyatlarının maliyetlerini karşılamadığını belirtti. Üreticilerden Behzat...
887 milyon TL’lik destek ödemesi hesaplarda
AİLE ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, "Haziran ayına ilişkin 887 milyon TL tutarındaki Sosyal ve Ekonomik Destek (SED)...
Bayram temizliği can aldı
Bursa’da bayram temizliği yaparken camdan düşen 2 çocuk annesi kadın hayatını kaybetti. 58 yaşındaki kadının olay yerine gelen yakınları baygınlık...
Hasta ve yakınları küfürler savurarak doktora saldırdı!
Sancaktepe İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde tekerlekli sandalyedeki bir hasta ve hastanın yakınları küfürler savurarak doktora saldırdı.
Beşiktaş, Gabriel Paulista transferini duyurdu
Son dakika haberi... Beşiktaş, Gabriel Paulista transferi için görüşmelere başlandığını KAP'a bildirdi.
Güney Afrika’da yeni cumhurbaşkanı seçildi
Güney Afrika Cumhuriyeti'nde Ulusal Meclis'in 7. dönem açılış oturumunda yapılan oylamada Cyril Ramaphosa yeniden cumhurbaşkanı seçildi.
Türkiye’nin ünlü fabrikası üretimi durdurdu
Dünyaca ünlü lastik üreticisi Goodyear'ın İzmit fabrikası, üretimi 1 Haziran'dan itibaren durdurdu. 430 işçi, sipariş azalması sebebiyle zorunlu yıllık izne...
Özgür Özel’den Ethem Sarısülük paylaşımı
CHP lideri Özgür Özel, Gezi Parkı eylemleri sırasında polis tarafından vurularak hayatını kaybeden Ethem Sarısülük’ü ölümünün 11. yılında andı.
ABD’li bankacılık devinden 3 hisse için ‘al’ tavsiyesi
ABD'li bankacılık devi Bank of America (BofA) üç şirket için hedef fiyatlarını değiştirdi. BofA analistleri; Anadolu Efes, BİM, ve Coca-Cola...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ