200 milyarderi ilgilendiriyor. Servet vergisi halk oylamasına sunulacak

ABD’nin Kaliforniya eyaletinde seçmenler, kasım ayındaki ara seçimlerde ülkenin ilk milyarder vergisini oylamaya hazırlanıyor.

Sandıktan çıkacak onay kararı halinde eyalette yaşayan yaklaşık 200 milyarderden servetlerinin yüzde 5’i oranında tek seferlik özel vergi alınacak.

Eyalet bütçesine yaklaşık 100 milyar dolar gelir getirmesi öngörülen düzenleme, toplanacak kaynağın büyük bölümünü kamu sağlık sistemine aktarmayı hedefliyor.

Planın arkasındaki gerekçelerden birini, Donald Trump yönetimi döneminde federal bütçede yapılan kesintiler oluşturuyor.

Kaliforniya nüfusunun yaklaşık yarısı bu kamu sağlık hizmetlerinden yararlanıyor.

Tasarıyı hazırlayan akademisyenler arasında yer alan Kaliforniya Üniversitesi Berkeley Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Brian Galle, federal ödenek kesintileri nedeniyle bu gelir sağlanamazsa hanelerin önümüzdeki birkaç yıl içinde sağlık harcamaları için ortalama 7 bin 500 dolar ek kaynak bulmak zorunda kalacağını belirtti.

AFP ajansına konuşan Galle, kamu sağlık programlarındaki kesintilerin yoksul ve engellilere yönelik Medicaid sistemine bağımlı kırsal bölgelerde daha ağır hissedileceğini ifade ederek, “Kırsal bir hastane kapandığında yeniden açılması neredeyse imkansızdır” dedi.

Girişimi savunanlar, Elon Musk gibi teknoloji devlerinin servetlerinin benzeri görülmemiş düzeylere ulaştığı bir dönemde artan gelir adaletsizliğine dikkat çekiyor.

Düzenlemenin diğer eyaletler için de emsal teşkil etmesi hedefleniyor. Tasarı metninin yazarlarından iktisatçı Emmanuel Saez, uygulamanın başarıya ulaşması durumunda benzer girişimlerin diğer eyaletlerde de gündeme geleceğini öngördü.

Düzenlemeye destek amacıyla Los Angeles’ta kampanya yürüten sol kanat Senatör Bernie Sanders, aşırı zenginlerin adil paylarını ödemesi gerektiğini kaydetti.

Sanders, “Bu milyarderler son on yılda servetlerini üçe katlarken bir tesisatçı veya hemşireden daha düşük efektif vergi oranı ödedi” diye konuştu.

Emekliler ve engellilere yönelik kamu sağlık programı Medicare’den faydalanan emekli grafik tasarımcısı Loren Fierman da bu kaynağın mega zenginler açısından hissedilmeyecek kadar küçük olduğunu belirterek, “Bu onlar için devede kulak. Kendileri için çok az şey ifade ediyor ama sağlık hizmetine ihtiyaç duyanlar için her anlama geliyor” değerlendirmesinde bulundu.

Öneri 40 (Proposition 40) adıyla oylamaya sunulacak düzenlemeye karşı çıkanlar ise uygulamanın zenginleri eyaletten kaçıracağını ve toplanan toplam vergi gelirini düşüreceğini savunuyor.

Google’ın kurucularından Sergey Brin’in de aralarında yer aldığı karşıt cephe, tasarının reddedilmesi için yürütülen kampanyaya 205 milyon dolardan fazla bağış aktardı.

Eyalet televizyonlarında yoğun şekilde yayımlanan “Hayır” reklamlarında, bu verginin arkasından yeni vergi artışlarının geleceği uyarısı yapılıyor.

Los Angeles Kaliforniya Üniversitesi (UCLA) Vergi Hukuku Profesörü Kirk Stark, AFP’ye verdiği demeçte, “Endişe, bireylerin ve işletme sahiplerinin bu uygulamanın tekrarlanacağını öngörmesinden kaynaklanıyor” dedi.

İktisatçı Saez de verginin kalıcı hale getirilmesi veya yenilenmesi durumunda bazı milyarderlerin Kaliforniya’da kalmayı yeniden düşünebileceğini kabul etti.

Ancak 69 yaşındaki emekli hasta bakıcı Tim Moffet bu uyarılara katılmayarak, “Zaten vergi ödemiyorlar, o halde kayıp ne olacak?” yorumunu yaptı.

Girişime itiraz yalnızca milyarderlerle sınırlı kalmıyor.

2028 başkanlık yarışına girmesi beklenen görevdeki Demokrat Vali Gavin Newsom, tasarıya “hayır” oyu vereceğini bildirdi.

Evde bakım ve çocuk bakım hizmeti veren 250 bin çalışanı temsil eden United Domestic Workers sendikası da üyelerine ret oyu verme çağrısında bulundu.

Sendika, tek seferlik bir servet vergisinin bütçedeki milyarlarca dolarlık açıkları kapatmaya yetmeyeceğini savundu.

Kaliforniya seçmenleri son on yıl içinde servet vergisi girişimini üç kez reddetti.

İlk gündeme geldiğinde kamuoyunda yüksek destek bulan Öneri 40’a yönelik seçmen desteği ise son anketlere göre gerileme eğilimi gösteriyor.