Nobel haftası başlıyor. İşte tıp ödülü için öne çıkan aday

Nobel ödülleri haftası bugün tıp ödülünün açıklanmasıyla başlıyor. Beş ile 12 Ekim tarihleri arasında tıp, fizik, kimya, edebiyat, barış ve iktisat alanlarındaki kazananlar her gün sırayla ilan edilecek.

Bugün açıklanacak tıp ödülü için iştahı düzenleyen hormonlar ve zayıflama ilaçlarının önünü açan araştırmalar öne çıkıyor.

Nobel sürecini izleyen uzmanlar, Fransız haber ajansı AFP’ye yaptıkları değerlendirmede, Ozempic ve Mounjaro gibi zayıflama ilaçlarına temel oluşturan bilimsel çalışmaların tıp ödülü için güçlü adaylar arasında yer aldığını belirtiyor.

Adaylık ihtimalleri arasında mikrobiyom araştırmaları, tokluk ve açlık hissini düzenleyen leptin ile grelin hormonlarının keşfi ve bağırsakların yemek sonrası salgıladığı “glukagon benzeri peptid 1” (GLP-1) hormonu üzerine yürütülen çalışmalar gösteriliyor.

Bilimsel yayınlara yapılan atıfları inceleyerek Nobel tahminleri yayımlayan veri analitiği şirketi Clarivate’in araştırma analizi birimi yöneticisi David Pendlebury, bu başlıklardan birinin ödüllendirilmesini olası gördüğünü söyledi.

Pendlebury, “Dünya genelindeki muazzam klinik etkisi nedeniyle GLP-1 araştırmalarını listenin en başına koyarım” değerlendirmesini yaptı.

Bu alanda öne çıkan isimler arasında Kanadalı endokrinolog Daniel Drucker, Danimarkalı hekim Jens Juul Holst ve Yugoslavya doğumlu Amerikalı kimyager Svetlana Mojsov yer alıyor.

Nobel Komitesinin farklı bir alana yönelmesi halinde derinin kendini yenilemesi ve yaraların iyileşmesi üzerine yürütülen kök hücre araştırmalarının da seçilebileceği kaydediliyor.

İsveç kamu yayın kurumu SR’nin bilim muhabiri Annika Ostman’a göre Amerikalı hücre biyoloğu Elaine Fuchs ile Britanyalı meslektaşı Fiona Watt bu sahanın öncüleri arasında kabul ediliyor.

Bir diğer ihtimal olarak optik koherens tomografi adlı cerrahi müdahale gerektirmeyen görüntüleme tekniği öne çıkıyor.

Yansıyan ışığı kullanarak başta retina ve optik sinir olmak üzere biyolojik dokuların yüksek çözünürlüklü kesit görüntülerini oluşturan bu yöntem, hekimlerin hastalıkları teşhis ve takip etmesini sağlıyor.

Amerikalı immünolog Timothy Springer tarafından tanımlanan bağışıklık sistemindeki adezyon reseptörleri de değerlendirilen alanlar arasında.

Bağışıklık hücrelerinin kan damarlarına tutunmasına, dokulara girmesine ve enfeksiyon bölgelerine ulaşmasına imkan tanıyan bu reseptörler, vücut savunmasının yönlendirilmesinde ve çeşitli iltihabi ile otoimmün hastalıkların tedavisinde temel hedeflerden biri sayılıyor.

Meme kanseri araştırmaları ve koronavirüsle mücadelede yararlanılan DNA dizileme yöntemleri de diğer adaylar arasında geçiyor.

Tıp ödülünü yarın fizik, çarşamba günü ise kimya ödülleri izleyecek.

Perşembe günü açıklanacak edebiyat ödülünde, İsveç Akademisinin geçen yıl Macar yazar Laszlo Krasznahorkai’ye verilen ödülün ardından bu yıl Latin Amerika’dan bir kadın yazarı seçebileceği konuşuluyor.

Edebiyat eleştirmeni Lina Kalmteg, 48 yaşındaki Arjantinli yazar Samanta Schweblin’in güçlü bir seçenek olabileceğini ifade etti.

Edebiyat kulislerinde ayrıca Antigua kökenli Amerikalı yazar Jamaica Kincaid, Çinli Can Xue, Avustralyalı Gerald Murnane ve Alexis Wright, Amerikalı Thomas Pynchon ile Meksikalı Cristina Rivera Garza’nın adları geçiyor.

Oslo’da açıklanan tek Nobel kategorisi olan barış ödülü ise cuma günü sahibini bulacak. Geçen yıl ödülü kazanan Venezuelalı muhalif lider Maria Corina Machado’nun ardından bazı uzmanlar bu yıl jürinin daha geniş uzlaşı sağlayan bir ismi tercih edebileceğini belirtiyor.

Geçen yıl ödülü almak için yoğun girişimlerde bulunan ABD Başkanı Donald Trump’ın süreci bu yıl da yakından izlemesi bekleniyor; Machado geçen yıl aldığı Nobel madalyasını Trump’a vermişti.

Nobel Komitesi Sekreteri Kristian Berg Harpviken, AFP’ye verdiği mülakatta komiteye yönelik girişimlere değinerek “Her zaman çok fazla lobi faaliyeti ve nihayetinde komite üzerinde baskı kurma girişimleri olur. Biz buna çok alışkınız” dedi.

Barış ödülü için öne çıkan adaylar arasında, Save the Children kuruluşu ile Rusya’nın işgal ettiği bölgelerden götürülen Ukraynalı çocukların geri getirilmesi için çalışan hak savunucusu Mykola Kuleba ortak aday olarak değerlendiriliyor.

Savaş ve açlıkla mücadele eden Sudan’daki geniş gönüllü ağı Acil Müdahale Odaları (ERR) ile gazeteciler açısından can kayıplarının en yüksek seviyeye çıktığı 2025 yılının ardından Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) de adaylar arasında gösteriliyor.

Nobel sezonu 12 Ekim’de açıklanacak iktisat ödülüyle tamamlanacak.