Mark Zuckerberg bile serveti tehlikeye girdiği için taşınmak istiyordu. Teklif sandıktan döndü

ABD’nin Kaliforniya eyaletinde milyarderlerin servetinden tek seferlik yüzde 5 vergi alınmasını öngören yasa teklifi, ABD medyasının projeksiyonlarına göre ara seçimlerde seçmenlerden onay alamadı.

Küresel servet eşitsizliğine yönelik artan tepkilere rağmen seçmenlerin vergi teklifini reddettiği öngörülürken, CNN ve CBS News kanalları oy verme işleminden yaklaşık bir hafta sonra düzenlemenin sandıktan geçmeyeceğini duyurdu.

ABD’nin en kalabalık eyaleti olan Kaliforniya, oy sayım işlemlerinin yavaş ilerlemesiyle biliniyor.

Geçen hafta çarşamba günü oyların yaklaşık yüzde 60’ı sayıldığında, “Hayır” oylarının yüzde 44,4’e karşı yüzde 55,6 oranıyla önde olması, teklifin reddedileceğinin ilk işaretlerini vermişti.

Kaliforniya seçmenleri içinde bulunulan on yılda servet vergisini daha önce üç kez oylamış ve her seferinde reddetmişti.

TEKLİF SAĞLIK HİZMETLERİ İÇİN 100 MİLYAR DOLAR GELİR HEDEFLİYORDU

Teklif 250 milyarderin varlıklarından tek seferlik yüzde 5 kesinti yapılmasını hedeflerken, ikinci kaynakta düzenlemenin eyaletteki yaklaşık 200 milyarderi toplam net servetlerinin yüzde 5’ini ödemeye zorlayacağı kaydedildi.

Seçmenler onaylasa dahi hukuki davalara konu olabileceği belirtilen yasa teklifi; maaş gelirlerini değil, Ocak 2026 itibarıyla milyarderlerin elindeki hisse senedi, tahvil ve ticari varlıkları kapsıyordu.

Düzenlemenin savunucuları, bu tek seferlik vergiyle yaklaşık 100 milyar dolar gelir elde edileceğini hesaplamıştı.

Toplanacak kaynağın büyük kısmı, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen yıl yasalaşan “Tek Büyük Güzel Yasa Tasarısı” (One Big Beautiful Bill) kapsamında getirilen vergi indirimlerini finanse etmek amacıyla yapılan federal bütçe kesintilerini telafi etmek üzere kamu sağlık programlarına ayrılacaktı.

Büyük ölçüde varlıklı bireylere ve şirket çıkarlarına yarayan bu vergi indirimleri, ABD Senatosu’nda yalnızca Cumhuriyetçilerin desteğiyle kabul edilmişti.

ABD Senatörü Bernie Sanders ve diğer ilerici siyasetçiler, ekonomik eşitsizliğe karşı bir çare ve ülkenin geri kalanı için potansiyel bir model olarak gördükleri milyarder vergisini desteklemişti.

Servet vergisini savunan kesimler, gelir eşitsizliğiyle mücadelede küresel çabaların önemli bir parçası sayılan teklifin, kayıtlı seçmenler arasında Demokratların Cumhuriyetçilere neredeyse ikiye bir oranında üstünlük sağladığı Kaliforniya’da kabul edilme şansını yüksek görüyordu.

Tek başına bir ülke olsa dünyanın en büyük dördüncü ekonomisi konumunda olacak Kaliforniya’da büyük tanıtımlarla duyurulan teklif, zenginler ile yoksullar arasında derin bir uçurumun bulunduğu eyalette sandığa taşındı.

Demokratlar geçen haftaki ara seçimlerde Trump ve politikalarına karşı ülke genelinde geniş çaplı zaferler kazanarak Kongre’nin her iki kanadında da net çoğunluğu elde etti ve Trump’ın Cumhuriyetçilerine ağır bir yenilgi yaşattı.

Ancak ara seçimlerde seçmenlere sunulan çok sayıdaki tekliften biri olan milyarder vergisinin reddedilmesi, Demokrat Parti’nin sol kanadına darbe vurdu.

Öte yandan Nobel ödüllü ekonomist Joseph E. Stiglitz, söz konusu projeksiyonlardan önce Fransız haber ajansı AFP’ye demeç verdi.

Stiglitz, “Önemli değişimler nadiren düz bir çizgide ilerler” ifadesini kullandı.

Ekonomist ayrıca, “Yasa teklifi, ABD’de ilk kez milyarder servetine yönelik bir vergiyi oy pusulasına taşıdı” değerlendirmesini ekledi.

Öte yandan Senato Finans Komisyonu Başkanlığı görevini devralmaya hazırlanan Ron Wyden, ultra zenginlerin vergilendirilmesinin bir bütün olarak Demokrat Parti’nin temel hedefi olmaya devam ettiğinin sinyalini verdi.

Wyden, komisyonun önceliklerini ana hatlarıyla açıkladığı 4 Kasım tarihli beyanında, “Komisyon, milyarderlerin adil paylarını ödemesini sağlamak ve vergi hilekarlarından hesap sormak için çabalarını iki katına çıkaracak” dedi.

Görev süresi dolmakta olan ve 2028’de Demokrat Parti’nin başkan adaylığı için Beyaz Saray yarışına girmesi beklenen Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, oylamada “hayır” oyu vereceğini açıklamıştı.

Newsom, yasa teklifinin yükselme hedefindeki ileri teknoloji girişimcileri için olumsuz bir ortam yaratarak uzun vadede ters tepeceğini savundu.

Valinin muhalefeti ve parti liderleri arasındaki görüş ayrılıkları, teklife başlangıçta verilen desteğin oylama öncesinde erimesine yol açtı.

Teklife karşı çıkanlar, verginin ultra zenginleri eyaletten ayrılmaya iteceğini, bu kişilerin gelir vergisi ödemelerini ve istihdam yaratan işletmelerini de beraberlerinde götüreceğini, ayrıca girişimcileri yeni şirketlerini Kaliforniya’da kurmaktan vazgeçireceğini ileri sürdü.

İşçi sendikaları da düzenleme konusunda ikiye bölündü.

Aralarında Google’ın kurucu ortağı Sergey Brin’in de yer aldığı en az 12 milyarder, Daha İyi Bir Kaliforniya İnşa Etmek (Building a Better California) adlı siyasi eylem komitesine toplam 269 milyon dolar bağışladı.

Bu komite ise yasa aleyhindeki kampanyalara 300 milyon dolardan fazla kaynak aktardı.

Milyarderlerin çeyrek milyar dolardan fazla katkıyla finanse ettiği reklamlar, teklifi tüm Kaliforniyalılar için daha agresif vergilendirmenin kapısını açacak bir adım ve emeklilik hesaplarına yönelik bir tehdit olarak sundu.

Milyarderlerin eyaleti terk etmesi halinde gelecekteki vergi gelirlerinin kaybedileceği uyarısını içeren “Hayır” kampanyası reklamları, oylama öncesinde Kaliforniya’daki televizyon kanallarında aralıksız yayımlandı.

Benzin fiyatlarındaki artışın ve geçim sıkıntısına dair endişelerin ülkenin geniş kesimlerinde karamsar bir ekonomik hava yarattığı dönemde, bu argümanların seçmenlerde karşılık bulmuş olabileceği değerlendiriliyor.

Geçen ay yayımlanan sosyal medya devi Meta’nın CEO’su Mark Zuckerberg ise yönetim kuruluyla vardığı anlaşma uyarınca Silikon Vadisi’nde 8 yıl daha yaşamayı kabul etmişti.

Zuckerberg gibi pek çok zengin isim, Meta örneğinde görüldüğü üzere yıllık 1 dolar gibi sembolik maaşlar alarak ve hisselerini teminat gösterip borçlanarak mevcut sistemde yüksek vergi ödemelerinden kaçınıyor.

Ancak bildirimde, Kaliforniya seçmenlerinin oylayacağı vergi düzenlemesinin kabul edilmesi halinde Zuckerberg’in milyarlarca dolarlık tek seferlik vergi yükümlülüğüyle karşı karşıya kalabileceği kaydedilmişti.

Zuckerberg, 9 Eylül’de Meta yönetim kurulu üyeleriyle yediği akşam yemeğinde, yasa teklifi nedeniyle Kaliforniya’dan ayrılmayı düşündüğünü iletmişti.

Meta yöneticisi, yemekten dört gün sonra eyalete bağlı Palo Alto’daki evini satışa çıkarmayı planladığını yönetim kuruluna bildirdi.

Zuckerberg’in geçen şubat ayında Florida’da bir mülk satın aldığı da ABD basınına yansımıştı.

Son dönemde çok sayıda şirketin Teksas ve Nevada gibi eyaletlere yöneldiği bilinirken, Google’ın kurucu ortakları Sergey Brin ve Larry Page’in de aralarında olduğu bazı milyarderlerin bu vergi olasılığı nedeniyle Kaliforniya’dan ayrıldığı öne sürülüyor.

Oylama öncesindeki dönemde aleyhte yürütülen kampanyaya yaklaşık 129 milyon dolar harcandığı belirtilen kamuoyu yoklamaları da teklifin sandıktan geçmek için yeterli desteğe ulaşamayabileceğine işaret etmişti.