Hıdırellez ritüelleri. 5 Mayıs gecesi neler yapılır?

Hızır ve İlyas peygamberlerin yılda bir kez gerçekleştiğine inanılan buluşması ve baharın müjdecisi “Hıdırellez” yüzyıllardır kutlanıyor. Anadolu’nun yanı sıra Balkan ülkelerinde, Orta Doğu, Irak, Suriye, Kırım, Azerbaycan’da bayram olarak kutlanan Hıdırellez, dünyanın farklı yerlerinde başka isimlerle anılıyor.

Hıdırellez’de Hızır peygamberin karada darda kalan kişilere yardım ve kılavuzluk ettiği, aynı zamanda bolluk getirdiğine, İlyas peygamberin de suların koruyucusu olduğuna inanılıyor. Her yıl 5-6 Mayıs’ta kutlanan Hıdırellez’de çeşitli ritüeller uygulanıyor. 5 Mayıs gecesi yapılan ritüellerin dilek kapısı olduğuna inanılıyor.

Hatta Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Alimcan İnayet de Hıdırellez’deki yöresel uygulamalarla ilgili şu açıklamayı yaptı:

“İzmir’de zengin olmak isteyenler, gül fidanının dibine para kesesi bırakırken Balıkesir ve Çanakkale’de sabah erken saatlerde su kenarlarına gidilmektedir. Ağrı ve Iğdır’da kızların kısmet açma amacıyla yaptıkları mantıvar geleneği yaşatılmaktadır. Burdur’da akarsu kenarlarında taşlarla küçük evler yapılırken Bolu’da bebek isteyenler, bezden bebekler hazırlamaktadır. Bu uygulamaların tamamı eskiden yeniye geçişi, arınmayı ve bolluğu simgelemektedir.”

Peki Hıdırellez’de hangi ritüeller vardır? Nasıl yapılır? İşte en yaygın Hıdırellez ritüelleri…

Hıdırellez’de en bilinen ritüel ateşten atlamaktır. Birçok yerde yakılan ateşten dilek tutarak üç kere atlanır. Ateşten atlayanların baharı karşıladığına ve hayatlarına yeni bir enerji geleceğine inanılır.

YEŞİLLİK TOPLAMAK

5 Mayıs günü yeşil bitkilere dokunmanın bolluk ve bereketi arttırdığına inanılır. Hatta bazı yörelerde 41 farklı yeşil bitki toplayıp suya konulur. Bir gece ay ışığı görecek şekilde bekletilir. Ertesi sabah bu su ile yüz yıkanır. Bunun bütün senenin güzelliklerle geçmesine vesile olacağına inanılır.

Hıdırellez’in en bilinen bir diğer ritüeli de gül ağacıdır. 5 Mayıs akşamı dilekler kağıda yazılır ya da çizilir. Ardından gül ağacına asılır ya da dibine gömülür. Gül ağacına asılan dilekler, 6 Mayıs sabahı gün ağarırken (şafak vakti) henüz Güneş tam doğmadan toplanır. Bazı yerlerde bu dilekler saklanırken bazı yerlerde suya bırakılır.

SUYA DİLEK BIRAKMAK

Bazı yerlerde de kağıda yazılan ya da çizilen dilekler akasrsu veya denize bırakılır. Suyun akıp gitmesinin dilediğiniz dileklerin gerçek olmasını simgelediğine inanılır.

Dilediğiniz şeyi (ev, araba, para vs) 5 Mayıs gecesi küçük bir figürle toprağa ya da kuma çizmek de Hıdırellez geleneklerinden biridir.

ŞANS PARASI

Hıdırellez için bir diğer gelenek ise para ve bereket ritüelidir. Bozuk paralar bir kağıt ya da kumaş parçasıyla kaplanır, ardından da bir gece gül ağacı altında bekletilir ya da pencereye konulur. Ertesi sabah toplanan paralar, aile üyelerine sevdiklerinize dağıtılır. Bir yıl boyunca cüzdanda taşınan ve bereket getirdiğine inanılan bu paralar ertesi sene sadaka olarak verilir.