BM raporu: Kokain ve metamfetamin ticareti rekor seviyede

Dünya genelinde uyuşturucu madde ticaretinde büyük bir artış yaşandığı, kokain üretimi ile ele geçirilen metamfetamin miktarının tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştığı bildirildi.

Birleşmiş Milletler (BM) tarafından bugün yayımlanan rapor, eroin arzındaki çöküşün yarattığı boşluğu dolduran yeni uyuşturucu türlerindeki artışa karşı uyarıda bulundu.

Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) tarafından hazırlanan yıllık Dünya Uyuşturucu Raporu’na göre, kayıtlara geçen en son yıl olan 2024 yılında saf kokain üretimi yaklaşık 4 bin 100 tona ulaştı.

Bu miktar son on yılda dört katlık bir artışa denk gelirken, ele geçirilen metamfetamin miktarları da üretimin yılda yüzde 13 oranında büyüdüğünü gösterdi.

UNODC Genel Direktörü Monica Juma yaptığı açıklamada, “Piyasada yeni uyuşturucu türlerinde benzeri görülmemiş bir artış gördük ve endişe verici bir şekilde, bazılarının eskisinden daha güçlü veya tehlikeli olduğunu saptadık” ifadesini kullandı.

Uzun süredir pazarı domine eden tedarikçi konumundaki Afganistan’da afyon üretimi, Taliban’ın yeniden iktidara gelerek yasak uygulamasının ardından 2023 yılında keskin bir düşüş yaşadı.

Bu düşüş o tarihten itibaren düzelmedi ve afyondan elde edilen eroinin tedarikinde ve kullanımında gerilemeye yol açtı.

Ancak UNODC, 2024 yılında fentanil veya daha güçlü nitazenler gibi yeni sentetik afyon türevlerine ilişkin raporlarda keskin bir artış yaşandığını kaydetti.

Kuruluş, bu maddelerin özellikle Avrupa’da eroin arzındaki düşüşün yarattığı boşluğun en azından bir kısmını dolduruyor olabileceğini bildirdi.

UNODC, “Erken uyarı sistemlerinde rapor edilen yeni psikoaktif madde (NPS) sınıfındaki sentetik afyon vakaları, 2023 ve 2024 yıllarında çoğu bölgede, ancak en belirgin olarak Avrupa, Okyanusya ve Afrika’da artış gösterdi; bu durum pazardaki aktörlerin son dönemde bir çeşitlendirmeye gittiğine işaret ediyor” açıklamasında bulundu.

Raporda konuya ilişkin şu verilere yer verildi:

“Fentanilin eroinin yerini büyük ölçüde aldığı Kuzey Amerika, 2024 yılında tespit edilen NPS sentetik afyon sayısında bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 10’luk bir artış bildirdi. Bu sayı Avrupa’da yüzde 80’den fazla, Okyanusya’da ise yüzde 150 oranında arttı.”

Raporda, kokain arzının ve tahmin edilmesi daha güç olan talebin güçlü bir şekilde artmaya devam ettiği aktarıldı. Kokainin tüketilme şeklinin değiştiği belirtilirken, saflık oranının arttığı ve fiyatların düştüğü ifade edildi.

Çalışmada ayrıca şu tespitler paylaşıldı:

“2024 yılında yürütülen niteliksel araştırmalar, kokain kullanımının gece hayatı sahnesinin ötesine geçerek sosyal ortamlara yayıldığını ve günlük rutinlere entegre olduğunu gösteriyor. Bununla birlikte sosyoekonomik açıdan dezavantajlı gruplar arasında ‘crack’ kokain kullanımında bir artış yaşandığı ve eroin kullanımından ‘crack’ kokain kullanımına doğru bir kayma olduğu belirlendi.”

Raporda, uyuşturucu kullanımı nedeniyle tedavi görenlere ilişkin verilerin, Batı ve Orta Avrupa’da 2015 yılından itibaren crack kokain kullanımında bir artış yaşandığına güçlü bir şekilde işaret ettiği bilgisi de eklendi.