Rekor büyüklükte kuyruklu yıldız yaklaşıyor

Bilim insanları, şu anda Güneş Sistemi’nin içine doğru hızla ilerleyen devasa bir kuyruklu yıldızı gözlemliyor. Gök cismi neredeyse kelimenin tam anlamıyla “buhar gücüyle” geliyor. Gökbilimciler, cismin yüzeyinden büyük miktarda karbonmonoksit gazı püskürdüğünü tespit etti.

UN271 (Bernardinelli-Bernstein olarak da biliniyor) adlı kuyruklu yıldız, şimdiye kadar Oort Bulutu’ndan gelen en büyük kuyruklu yıldız olarak da biliniyor. Çapı yaklaşık 137 kilometre, yani dinozorları yok eden asteroitten yaklaşık 14 kat daha büyük.

Bu dev cisim kulağa ürkütücü gelse de Dünya için bir tehlike oluşturmuyor. Kuyruklu yıldız, 29 Ocak 2031 tarihinde Satürn yörüngesine kadar yaklaşacak ancak daha içeri ilerlemeyecek.

İKİ GAZ JETİ GÖZLEMLENDİ

Araştırmacılar, Şili’deki Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı Dizisi (ALMA) teleskobunu kullanarak kuyruklu yıldızın büyüklüğünü doğruladı ve moleküler faaliyetlerini gözlemledi.

NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi ve Amerikan Üniversitesi’nden astrokimyager Nathan Roth, “Bu ölçümler, bu devasa buzlu cismin nasıl çalıştığına dair bize yeni bir pencere açıyor” dedi.

ALMA, söz konusu kuyruklu yıldızı 8 ve 17 Mart 2024 tarihlerinde gözlemledi. İlk gözlem, bir patlamanın hemen sonrasına denk geldiği için daha fazla aktivite saptandı.

8 Mart’ta, kuyruklu yıldızın çekirdeğinden fırlayan iki gaz jeti tespit edildi. Spektrometre analizleri, bu jetlerin büyük oranda karbonmonoksit içerdiğini ortaya koydu. Aynı zamanda kuyruklu yıldızların karakteristik özelliği olan “koma” (gaz ve tozdan oluşan kuyruklar) da oluşmaya başlamıştı.

Ancak 17 Mart’ta yapılan ikinci gözlemde, sadece bir jet aktifti ve komaya dair bir iz kalmamıştı. Bilim insanları diğer jetin, kuyruklu yıldız döndüğü için görüş alanından çıkmış olabileceğini belirtiyor.

GAZ JETLERİ İLK KEZ NET GÖZLEMLENDİ

Bu çalışma, UN271’ten çıkan gaz jetlerinin ilk kez net şekilde gözlemlenmesi anlamına geliyor. Dahası, tespitler epey uzak bir mesafeden yapıldı: O sırada kuyruklu yıldız, Uranüs yörüngesi civarında, yani Dünya-Güneş mesafesinin yaklaşık 16 katı ötedeydi.

UN271’in çekirdeği daha önce de yaklaşık 137 kilometre olarak tahmin edilmişti, bu da onu dış Güneş Sistemi’ni saran buzlu cisimler kuşağı Oort Bulutu’ndan çıkan en büyük kuyruklu yıldız yapıyor. Önceki rekorun sahibi olan Hale-Bopp’un boyutunun iki katından daha büyük.

Ancak bu özellikler, onu tüm zamanların en büyük kuyruklu yıldızı yapmaya yetmiyor. Bu unvan, 95P/Chiron adlı ve 210 kilometre çapında olabileceği düşünülen kuyruklu yıldıza ait. Neyse ki Chiron, Güneş Sistemi’nde hareket eden bir nesne değil; Satürn ve Uranüs arasında sabit bir yörüngede dolanıyor.

UN271 Güneş’e yaklaştıkça bilim insanları önümüzdeki yıllarda onu daha yakından izlemeye devam edecek. Görsel olarak etkileyici bir gökyüzü şöleni sunması bekleniyor, ancak ne yazık ki çıplak gözle görülemeyecek kadar uzakta kalacak.