Gökyüzünde üçlü şölen: Tutulma, meteor yağmuru ve altı gezegen

12 Ağustos 2026, üç önemli gökyüzü olayının aynı güne denk gelmesiyle astronomi meraklıları için özel bir gün olacak.

Gün şafak öncesinde altı gezegenin gökyüzünde oluşturduğu geniş yayla başladı. Akşam saatlerinde Grönland, İzlanda, Portekiz’in küçük bir bölümü ve İspanya’da tam Güneş tutulması yaşanacak. Gecenin ilerleyen saatlerinde ise yılın en dikkat çekici meteor yağmurlarından Perseidler zirveye ulaşacak.

Güneş tutulması, Ay’ın Dünya ile Güneş’in arasına girerek Güneş diskini tamamen örtmesiyle gerçekleşecek.

NASA’ya göre tam tutulma hattı kuzey Rusya’dan başlayarak Grönland, İzlanda ve Atlantik üzerinden ilerleyecek; ardından İspanya’yı ve Portekiz’in küçük bir bölümünü geçecek. Tutulmanın tam evresi bazı bölgelerde 2 dakika 18 saniyeye kadar sürecek.

İspanya için tutulmanın ayrı bir önemi bulunuyor. Ülkenin ana karasında bir asrı aşkın sürenin ardından ilk kez tam Güneş tutulması izlenebilecek. İspanya’daki tutulma gün batımına yakın gerçekleşeceği için Güneş ufka yaklaşırken tamamen kararacak.

Tam tutulma hattının dışında kalan Avrupa’nın önemli bir bölümünde, Kuzey Amerika’nın bazı bölgelerinde ve Kuzeybatı Afrika’da ise Güneş’in yalnızca bir kısmı Ay tarafından örtülecek.

TÜRKİYE’DEN GÜNEŞ TUTULMASI GÖRÜLECEK Mİ?

Güneş tutulması Türkiye’den izlenemeyecek.

Türkiye’den izlenebilecek bir sonraki Güneş tutulması 2 Ağustos 2027’de parçalı olarak gerçekleşecek.

Türkiye’deki gökyüzü meraklıları tutulmayı internet üzerinden canlı takip edebilecek. NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA), İspanya ve tutulma hattındaki farklı noktalardan canlı yayın yapacak.

Günün bir diğer dikkat çekici olayı ise şafak öncesindeki “gezegen geçidi”.

Satürn, Neptün, Uranüs, Mars, Merkür ve Jüpiter 12 Ağustos sabahı gökyüzünde geniş bir yay boyunca aynı anda yer aldı. Buradaki “sıralanma”, gezegenlerin uzayda gerçekten aynı çizgi üzerine gelmesi anlamına gelmiyor. Dünya’dan bakıldığında gökyüzünün aynı bölümünde bir yay boyunca görülmelerini ifade ediyor.

Türkiye de bu olayın izlenebildiği bölgeler arasında.

İstanbul için gökyüzü verilerine göre Satürn, Mars ve Uranüs şafaktan önce görülebilirken Merkür ve özellikle Güneş’e oldukça yakın konumdaki Jüpiter ufka yakın olduğu için daha zor seçiliyor. Uranüs için dürbün, Neptün için ise dürbün veya teleskop gerekiyor.

Dolayısıyla sosyal medyada kullanılan “altı gezegen çıplak gözle görülecek” ifadesi doğru değil. Altı gezegen aynı gökyüzünde bulunmasına rağmen hepsini çıplak gözle görmek mümkün değil.

12 Ağustos’un Türkiye’den izlenebilecek en güçlü gökyüzü gösterisi ise Perseid meteor yağmuru olacak.

NASA’ya göre Perseidler 12 Ağustos’u 13 Ağustos’a bağlayan gece zirveye ulaşacak. Bu yıl gözlem koşulları özellikle elverişli çünkü meteor yağmurunun zirvesi yeni Ay dönemine denk geliyor. Ay ışığının bulunmaması gökyüzünü daha karanlık hale getirerek daha sönük meteorların da görülmesini kolaylaştıracak.

Perseidler Kuzey Yarımküre’den rahatlıkla izlenebildiği için Türkiye’den de görülebilecek. En uygun gözlem saatleri gece yarısından sonra başlayıp şafak öncesine kadar sürecek.

AP’nin aktardığına göre ideal ve ışık kirliliğinden uzak koşullarda saatte 50 ila 100 meteor görülebilir. Daha gerçekçi kırsal gözlem koşullarında ise Amerikan Meteor Derneği saatte yaklaşık 30 ila 50 meteorun görülebileceğini belirtiyor.

Meteorları görmek için teleskop veya dürbün gerekmiyor. Şehir ışıklarından uzak, mümkün olduğunca karanlık ve gökyüzü görüşü açık bir noktaya gitmek yeterli. Gözlerin karanlığa alışması için yaklaşık yarım saat beklenmesi öneriliyor.

Perseid meteorları, Dünya’nın 109P/Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının bıraktığı parçacıkların içinden geçmesi sırasında oluşuyor. Küçük parçacıklar Dünya atmosferine yüksek hızla girerek yanıyor ve gökyüzünde “kayan yıldız” olarak gördüğümüz ışık izlerini meydana getiriyor.