Dev çip fabrikaları için 21 milyar dolarlık devasa yatırım kararı

Japonya, ABD’nin New York eyaletinde kurulacak iki yarı iletken fabrikası için 21 milyar dolara kadar yatırım yapacak.

Tesislerin mülkiyeti ABD hükümeti ile Japon tarafına ait olacak, işletmesini ise çip üreticisi GlobalFoundries üstlenecek.

Söz konusu adım, Donald Trump yönetimi ile Japonya arasında geçen yıl varılan mutabakatın parçasını oluşturuyor.

Anlaşma uyarınca Tokyo yönetimi, ABD’nin Japon otomobilleri ve diğer ithal ürünlerdeki gümrük vergilerini en az yüzde 25 seviyesinden yüzde 15’e düşürmesi karşılığında ABD’ye 550 milyar dolarlık yatırım taahhüt etmişti.

İlk fabrikanın inşasına bu yıl başlanması ve çip üretiminin 2029’da devreye girmesi öngörülüyor. İkinci fabrikanın kurulup kurulmayacağına ilişkin nihai kararın ise ortaklarca 2028 sonundan önce verileceği açıklandı.

Tam kapasiteyle faaliyete geçtiğinde yılda yaklaşık 900 bin adet 300 milimetrelik plaka üretim hacmine ulaşacak ilk tesis, ABD’nin en büyük yarı iletken üretim merkezleri arasına girecek ve New York’ta binden fazla kişiye istihdam sağlayacak.

Anlaşma kapsamındaki yatırım sermayesinin tamamı Japonya tarafından karşılanacak.

ABD hükümetinin GlobalFoundries’deki yüzde 3 olan hisse oranı ise anlaşmayla birlikte yaklaşık yüzde 7 seviyesine çıkacak.

ABD Başkanı Donald Trump, şirkete daha önce sağlanan 1,63 milyar dolarlık hibenin ardından ulaşılan yüzde 7’lik payın değerinin 2 milyar doları aştığını belirtti.

Sosyal medya platformu Truth Social üzerinden değerlendirmede bulunan Trump, “Hibeleri Amerika için paraya dönüştüren ilk yönetim olduk” ifadesini kullandı.

Abu Dabi’nin varlık fonu Mubadala Investment Co’nun çoğunluk hissesine sahip olduğu Malta merkezli GlobalFoundries’in hisseleri, açıklamanın ardından New York’taki işlemlerde yüzde 4’ün üzerinde değer kazandı. Şirketin hisselerindeki yıllık artış ise yüzde 39’u aştı.

Reuters ajansının haberine göre GlobalFoundries CEO’su Tim Breen, New York’taki fabrikaların ilk müşterileri arasında Japon çip tasarımcısı Renesas Electronics ile Apple’ın yer aldığını duyurdu.

Yatırımcılarla yapılan toplantıda, şirketin bu anlaşma sayesinde en az 20 yıl boyunca gelir elde edeceği aktarıldı. İlk tesisin inşaat yönetimi kapsamında şirketin kasasına gelecek yıl 50 milyon dolar girmesi bekleniyor.

Firma ayrıca, daha önce ABD yönetiminden aldığı 955 milyon dolarlık ödeneği Malta ve Vermont’taki mevcut fabrikalarında silisyum fotoniği, silisyum-germanyum çip malzemesi ve gelişmiş paketleme yatırımlarını hızlandırmak için kullanacak.

Breen, Japonya’nın yapacağı sermaye yatırımının bir bölümünün Tokyo Electron gibi Japon ekipman üreticilerine döneceğini ifade etti.

Breen, tedarik zincirinde güçlü teknolojilere sahip Japon ekosistemiyle yakın işbirliği kuracaklarını kaydetti.

Japonya, ABD ile yürüttüğü genel yatırım çerçevesi kapsamında bugüne kadar toplam değeri 100 milyar doları aşan iki ayrı proje paketi duyurdu.

İki ülke arasındaki düzene göre finanse edilecek projeleri Trump belirliyor.

Yatırımlardan elde edilecek serbest nakit akışı, önceden belirlenen bir tahsis düzeyine ulaşılana kadar ABD ve Japonya arasında eşit paylaşılacak; bu aşamanın ardından nakit akışının yüzde 90’ı ABD’ye aktarılacak.

Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanı Ryosei Akazawa, ABD ile yarı iletken üretim kapasitesini artırmanın her iki ülkenin ekonomik güvenliğini güçlendirmek açısından büyük önem taşıdığını söyledi.

Yatırım planının Japonya’yı ABD’ye bağımlı hale getirdiği yönündeki eleştirileri reddeden Akazawa, projelerin mali uygulanabilirlik, geri ödeme imkânı ve Japon şirketlerine sağlayacağı faydalar bakımından iki ülke tarafından kapsamlı biçimde denetlendiğini ifade etti.