Trump’ın özel temsilcisi önce Zelenskiy sonra Putin ile görüşecek

ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Norveç’in başkenti Oslo’da bir araya geliyor.

Görüşmenin ardından Witkoff’un Rusya’ya geçerek Devlet Başkanı Vladimir Putin ile masaya oturması planlanıyor.

KUZEY AVRUPA’NIN ARABULUCULUĞUNDA GENİŞ KATILIMLI MASA

Norveç Başbakanı Jonas Gahr Stoere ile Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ev sahipliğinde düzenlenen toplantıya Zelenskiy ve Witkoff bizzat katılıyor.

Trump’ın damadı Jared Kushner ise müzakerelere uzaktan bağlanıyor.

Stoere, görüşmenin amacını “diplomatik çabaları daha yapıcı bir yola yönlendirmek” sözleriyle açıkladı. Kiev’in katılımını özellikle istediği iki Amerikalı temsilci, bir süredir ABD adına barış müzakerelerini yürütüyor.

Toplantıda İngiltere, Fransa, Almanya ve Polonya’dan oluşan E4 grubu ile AB ve NATO yetkilileri de yer alıyor.

Polonya’nın davet edilmesi, Başbakan Donald Tusk’ın ülkesinin daha önce dışarıda bırakılmasına yönelttiği itirazların ardından gerçekleşti.

Avrupa Komisyonu da Ukrayna’nın davetiyle Oslo’daki görüşmelerde temsil edileceğini teyit etti. Zelenskiy, Stubb ve Stoere görüşmelerin ardından ortak bir basın toplantısı düzenleyecek.

Görüşmelerin arka planında, Trump yönetiminin iç siyasetteki akaryakıt fiyatlarını düşürme amacıyla Rusya’ya yönelik yaptırımları hafifletmesi yatıyor.

ABD’nin İran ile devam eden savaşın ardından yükselen yakıt maliyetleri, yaklaşan yasama seçimleri öncesinde Cumhuriyetçileri zorluyor.

Trump, Rus dizeline uygulanan kısıtlamaları kaldırmanın yanı sıra, temmuz ayında hayatını kaybeden Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham’ın adını taşıyan iki partinin desteklediği yeni yaptırım yasasını da kapsamlı bir muafiyetle askıya aldı.

Washington, yaklaşık beş yıldır süren Rus bombardımanına karşılık veren Ukrayna’dan Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını durdurmasını istiyor.

Trump son olarak Zelenskiy’i sert sözlerle eleştirip görevden ayrılması gerektiğini savunurken, “Açıkçası Rusya, Ukrayna konusunda gayet iyiydi” ifadelerini kullandı.

Bu süreçte Rus ordusu Ukrayna kentlerine saldırılarını artırdı; son olarak Kiev yakınlarında bir benzin istasyonuna düzenlenen insansız hava aracı saldırısında üç kişi hayatını kaybetti.

Ukrayna yönetimi, savunma için acil ihtiyaç duyulan askeri ve istihbarat desteğinin kesilmesinden şikayet ediyor.

Zelenskiy, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile yaptığı görüşmede üç temel başlığı iletti: balistik füze önleme sistemleri, Rus saldırılarına dair erken uyarı istihbaratı ve Starlink/Starshield uydu bağlantısındaki kısıtlamaların kaldırılması.

Ukrayna tarafı, SpaceX’in askeri amaçlı Starshield alıcılarının hızlı hareket eden insansız hava araçlarına takıldığında artık çalışmadığını belirtiyor.

SpaceX CEO’su Elon Musk ise sistemin ABD hükümeti kontrolünde olduğunu ve sınırlamaların Trump’ın kararına bağlı olduğunu ifade ediyor.

Washington erken uyarı istihbaratını kestiği veya Starshield’a müdahale ettiği yönündeki iddiaları reddediyor. Ancak Avrupa ülkelerinin parasını ödediği Patriot füze savunma sistemlerinin sevkiyatı, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth onay vermediği için bekletiliyor.

Zelenskiy, Bloomberg’e yaptığı açıklamada, Rus enerji tesislerine yönelik saldırıları durdurma karşılığında acil ihtiyaç duydukları Patriot füzelerinin teslim edilmesini teklif ettiğini açıklamıştı.

Avrupalı müttefikler, Ukrayna’nın savunulmasını kıta güvenliği için varoluşsal bir mesele olarak görüp Kiev ile Washington arasındaki kopuşu engellemeye çalışıyor.

Witkoff’un Oslo’daki temaslarının ardından Rusya’ya geçmesi ve Vladimir Putin ile görüşmesi bekleniyor. ABD basınında görüşmenin St. Petersburg’da yapılabileceği kaydediliyor.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, başkent Moskova’da yaptığı açıklamada, Witkoff’un Ukrayna ve Avrupa ülkeleriyle yürüttüğü temaslar hakkında Putin’e bilgi vermesini beklediklerini söyledi.

Peskov, iki ülke arasında çok önemli konuların ele alınacağı bu temasların son derece faydalı olduğunu ifade etti.

Görüşmede barış planının yanı sıra 2022 yılında Rusya tarafından alıkonulan ve paralı askerlik suçlamasıyla yaklaşık yedi yıl hapse mahkum edilen 74 yaşındaki ABD vatandaşı Stephen Hubbard’ın serbest bırakılmasının da gündeme gelmesi öngörülüyor.