Kral Charles Karayipler turunda. 56 ülkeli zirve öncesi kölelik krizi

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, bugün yaptığı açıklamada, ülkesinin transatlantik köle ticaretindeki rolü nedeniyle resmi bir özür yayımlamasına “açık” olduğunu söylese de mali tazminat ödenmesi ihtimalini reddetti.

Karayipler’de düzenlenecek İngiliz Milletler Topluluğu liderler zirvesine katılmadan günler önce ve Kral 3. Charles’ın bölge turu devam ederken The Guardian gazetesine makale yazan İngiliz Başbakan, “Geçmişle yüzleşmemiz gerekiyor.” tezini savundu.

Londra, köle ticaretindeki merkezi rolü nedeniyle resmi özür dilemesi ve Karayip ülkelerine tazminat ödemesi için baskı altındayken, Burnham da “İngiliz Milletler Topluluğu’nu gelecek adına güvenceye almak için zorlu görüşmeler” yapma sözü verdi.

Burnham, “Milyonlarca insanın çektiği acı ve ıstırap için üzüntümü ve pişmanlığımı dile getirmek ve bunun bugün hala dünyamızı nasıl şekillendirdiğini kabul etmek” istediğini belirtti; ancak tazminatın “doğru yanıt” olmadığında ısrar etti.

Başbakan, gazetede yayımlanan makalesinde, “Ne kadar menfur olursa olsun, farklı bir çağda, farklı yasalar altında gerçekleşen ve şahsen hiçbir rol oynamadıkları tarihi hatalardan bugünkü İngiliz halkının sorumlu tutulabileceğini düşünmüyorum.” ifadelerini kullandı.

Transatlantik köle ticaretinin köleleştirilen insanların haklarının “acımasız ve barbarca bir ihlali” olduğunu ekleyen İngiltere lideri, “etkilenenlerle yapılandırılmış bir diyalog” önerdi.

Burnham, “İngiliz devleti adına resmi bir özür dilenmesi yönündeki çağrıları dinlemek bu aşamanın önemli bir parçasını oluşturacak ve ben bu çağrılara açığım.” değerlendirmesini yaptı.

Kölelik meselesi, Kral Charles’ın üç Karayip ülkesini kapsayan ve pazar gününden çarşamba gününe kadar sürecek İngiliz Milletler Topluluğu hükümet başkanları zirvesinde yapacağı konuşmayı da içeren dokuz günlük mevcut ziyaretinin üzerinde büyük bir gölge oluşturdu.

Burnham’ın da Antigua ve Barbuda’nın başkenti St John’s’ta yapılacak toplantıya katılması planlanıyor.

77 yaşındaki Charles’ın başında olduğu 56 üyeli İngiliz Milletler Topluluğu çoğunlukla eski İngiliz sömürgelerinden oluşurken, İngiltere’nin kölelikteki merkezi rolü ve eski tebaasına yönelik muamelesi örgüt içinde uzun süredir tartışmalı bir mesele olmayı sürdürüyor.

Kral, ziyaretinin ilk ayağında salı günü Bahamalar’da “geçmişteki büyük acıları” kabul etti.

İngiltere bugüne kadar kölelik için hiçbir zaman resmi olarak özür dilemedi veya tazminat ödemeyi kabul etmedi.

Yüzyıllar boyunca sömürgecilikten ve köle ticaretinden kazanç sağlayan ülke, köle ticaretinin kaldırılmasına da öncülük ettiğini savunuyor.

İngiltere Parlamentosu, 1833 yılında Britanya İmparatorluğu’nun büyük bölümünde köleliği kaldıran bir yasa çıkarmıştı.

Karayip ülkelerine kölelik tazminatı ödenmesini savunan The Repair Campaign adlı oluşumun kurucusu Denis O’Brien ise İngiltere hükümetinin “lafı dolandırmayı bırakıp hemen şimdi tam ve resmi bir özür dilemesi gerektiğini” söyledi.

O’Brien, “Bu, onarıcı adalete doğru atılmış kayda değer ve sembolik bir ilk adım olur.” diye ekledi.

Burnham’ın makalesini “hayal kırıklığı” olarak nitelendiren O’Brien, bu yazının “özür talebini bastırmayacağı” öngörüsünü paylaştı.