Aşırı kemer sıkma Arjantin’de aileleri borç batağına sürükledi

Radikal serbest piyasa politikalarını savunan Devlet Başkanı Javier Milei idaresindeki Arjantin’de, yürürlüğe konan sert kemer sıkma tedbirleri enflasyonu dizginlese de hanehalkı bütçelerini çöküşün eşiğine getirdi.

Ailelerin vadesi geçmiş borçları son bir yılda üç katına çıkarak son yirmi yılın en yüksek düzeyine geldi.

Arjantin Merkez Bankası verilerine göre, 46 milyonluk nüfusa sahip ülkede toplam 21 milyon kişinin bir tür borcu var.

Yaklaşık 5,8 milyon kişi ise borç geri ödemelerinde 90 günden fazla gecikmeye düşmüş durumda.

Milei yönetiminin ulaşım, doğalgaz, ilaç ve diğer temel ihtiyaç kalemlerine sağlanan devlet sübvansiyonlarını kesmesiyle derinleşen hayat pahalılığı krizi, yerinde sayan gelirlerle birleştiğinde aile ekonomilerini çıkmaza sürükledi.

Buenos Aires’te çalışan ve içinde bulunduğu durumdan ötürü utanç duyduğu için soyadını vermek istemeyen 32 yaşındaki bir çocuk annesi Andrea, bir yıl önce aldığı krediyi ödeyemiyor.

Çalıştığı kırtasiyenin kapanmasının ardından yemek hizmeti işine girerek durumunu toparlamaya çalışan Andrea, yeni bir fırın satın aldıktan sonra ağır bir borç yükünün altına girdi.

AFP’ye konuşan Andrea, “Ödemeleri geciktirdim ve borç birkaç ay içinde ödenemeyecek kadar büyüdü. 1 milyon pesodan (yaklaşık 670 dolar) 5 milyon pesoya (yaklaşık 3 bin 360 dolar) fırladı” dedi.

Devlet Başkanı Milei ise tablonun sorumluluğunu üstlenmeyi reddetti.

Milei, kısa süre önce verdiği bir mülakatta konuya ilişkin, “Kredi çekmeleri için kafalarına silah mı dayadılar?” ifadesini kullandı.

Buenos Aires merkezli Banco Provincia Başkanı Juan Cuattromo, borç batağına düşen Arjantinlilerin suçlanması gerektiği görüşüne karşı çıktı.

AFP’ye konuşan Cuattromo, borçların ödenememesinin bireysel kararlardan kaynaklanmadığını, “gelirleri, istihdamı ve ekonomik faaliyeti kötüleştiren makroekonomik bağlamın” bir sonucu olduğunu bildirdi.

Arjantin Politik Ekonomi Merkezi’nin yayımladığı rapora göre, ödenmeyen kredilerin yüzde 70’inden fazlasını bireysel tüketici kredileri ile kredi kartları oluşturuyor.

Düşük maaşlı bir ofis işinde çalışan 40 yaşındaki bekar anne Claudia Debaste, fatura, ulaşım, market ve ilaç harcamaları nedeniyle yüksek tutarda bir kredi kartı borcu biriktirdi.

Ödemelerini dört ay önce aksatmaya başlayan ve borcunu yeniden yapılandırmaya çalışan Debaste, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Yatağa borcumu nasıl ödeyeceğimi düşünerek giriyorum, sabah aynı düşünceyle uyanıyorum” dedi.

Arjantin’in kronik sorunu olan yüksek enflasyonla mücadeledeki başarısıyla öne çıkan Milei’nin bu adımı, borçla yaşayanlar için iki ucu keskin bir bıçağa dönüştü.

Fiyat artış hızının yavaşlaması, kredilerin zaman içinde değerini koruması anlamına geldiğinden borçluların aleyhine işliyor.

Yüksek faturalar ve sabit kalan ücretlerin yanı sıra geri ödeme sürelerinin uzaması, birçok aile için büyük bir ekonomik sarsıntı yarattı.

Derinleşen borç krizi, e-ticaret devi Mercado Libre’nin dijital ödeme ayağı Mercado Pago gibi dijital cüzdanların kolay kredi olanaklarıyla eş zamanlı gelişti.

Finansal teknoloji şirketleri, “anında nakit” vadederek 13 yaşına kadar inen ergenleri bünyesine çekti; ancak uygulanan çok yüksek faiz oranları kullanıcıları hızla borç sarmalına soktu.

İşçi Partisi lideri Gabriel Solano, geçen hafta Mercado Libre CEO’su Marcos Galperin hakkında tefecilik suçlamasıyla suç duyurusunda bulundu.

Solano, X platformundaki paylaşımında, “Mercado Pago’dan alınan bir kredinin toplam efektif maliyeti yüzde 1375 seviyesinde bulunuyor” ifadesine yer verdi.

Neredeyse hiçbir şart aramaksızın sunulan bu kredi imkanları, esnek çalışma modeline dayalı platform ekonomisi çalışanlarını da içine çekti.

Kurye ve sürücülerin bağlı çalıştığı platformlar kimi zaman doğrudan borç veren konuma geçti.

Bankaların faiz oranlarının dört katına ulaşan ve yıllık yüzde 260’tan başlayan oranlarla kullandırılan kredilerin geri ödemeleri, doğrudan çalışanların platformdaki kazançlarından kesiliyor.

Ödemelerini yapamayan çalışanların platform hesapları kapatılma riskiyle karşılaşıyor ve bu durum çalışanların işlerini fiilen kaybetmesiyle sonuçlanıyor.

Platformları “finansal kölelik” yaratmakla suçlayan kurye ve sendika temsilcisi Leandro Hidalgo, AFP’ye yaptığı değerlendirmede, “Bu işten kovulmakla eşdeğer” dedi.