Avrupa’daki aşırı sıcaklar Yunan şarap üreticilerini vurdu

Yunanistan’ın Santorini Adası’ndaki bir bağda çalışan şarap üreticisi Yiannis Boutaris, üzümleri yakıcı yaz güneşinden korumak için sepet şeklinde budanmış, kurumuş bir “kouloura” asmasını işaret ediyor.

Yaklaşık 90 yıl boyunca doğa koşullarına direnen bu bitki, aşırı sıcaklar ve kuraklık nedeniyle sonunda canlılığını yitirdi.

Bu asmanın kaderi, Santorini’de giderek büyüyen bir sorunu gözler önüne seriyor.

Ada genelinde 2023 ile 2025 yılları arasında kaydedilen düşük yağış miktarı ve kavurucu sıcaklıklar, üzüm fiyatlarını yükseltirken şarap üretimini ciddi oranda düşürdü.

İklim değişikliğinin yaz mevsimlerini daha sıcak hale getirmesi ve yağış dengesini bozması, tüm Yunanistan’da olduğu gibi adada da su arzına yönelik endişeleri artırıyor.

Kendi bağlarında üretim yapmanın yanı sıra kurumakta olan asmaların yer aldığı bağ da dahil olmak üzere dışarıdan üzüm satın alan Domaine Sigalas şaraphanesinin yöneticisi Boutaris, Reuters ajansına verdiği demeçte durumu şu sözlerle aktarıyor:

“Son birkaç yıldır yağış eksikliği ve bununla birleşen bakım yetersizliği, bu eski bağların gerçekten ölmesine yol açtı. Şaraphanemiz için en temel konu gelenekleri terk etmemek, ancak bağlarımızı da bu yeni koşullara uyarlamak zorundayız.”

Kir-Yianni şarapçılık grubunun bünyesinde yer alan Domaine Sigalas’ı yöneten altıncı nesil şarap üreticisi Boutaris, yerel makamlar ve bilim insanlarıyla birlikte ortak bir pilot projeyi hayata geçiriyor.

Proje kapsamında, evlerden ve otellerden elde edilen atık suların arıtılarak bağların sulanmasında kullanılması hedefleniyor.

Uzmanlar, ABD’nin Kaliforniya eyaletinde de uygulanan bu yöntemin, yüksek maliyetli deniz suyu arıtma tesislerinden su temin etmeye kıyasla çok daha sürdürülebilir ve enerji açısından verimli olabileceğini belirtiyor.

Boutaris ayrıca sulamayı daha verimli hale getirmek amacıyla asmaları geleneksel düzensiz yerleşim yerine belirli sıralar halinde dikmeyi deniyor.

Bir diğer yenilikçi çalışma ise havadaki nemi hidrojeller yardımıyla yakalayan ve ardından güneş panellerinin ürettiği ısıyla bu nemi suya dönüştüren atmosferik su toplama teknolojisini içeriyor.

Şarap üreticileri, Yunanistan genelinde tarım arazileri ve su kaynakları üzerinde yaşanan daha geniş kapsamlı bir mücadelenin merkezinde yer alıyor.

Milyonlarca turistin Santorini gibi adalara akın ettiği sıcak yaz aylarında çiftçiler, otel sahipleri ve havuz işletmecileri, her geçen gün azalan su kaynaklarından pay alabilmek için karşı karşıya geliyor.

Santorini’nin dünyaca ünlü Assyrtiko üzümünün üretimi, 2022 yılındaki 2 bin 500 tondan geçen yıl sadece 500 tona geriledi.

Bu keskin düşüş nedeniyle şarap üreticileri, çiftçilere kilo başına 10 euro ödemek durumunda kalıyor.

Bu fiyat seviyeleri, Fransa’nın ünlü Champagne gibi refah düzeyi yüksek şaraplık bölgelerinde görülüyor.

Buna karşılık, sıcaklığın daha düşük seyrettiği kuzey Yunanistan’da üzümün kilogramı yalnızca 80 sentten alıcı buluyor.

Selanik Aristoteles Üniversitesi Bağcılık Bölümü Öğretim Üyesi Profesör Stefanos Koundouras, Santorini’nin 2023 ve 2024 yıllarında uç noktalara ulaştığını belirterek bu dönemde son 60 yılın en yüksek sıcaklıklarının kaydedildiğini ifade etti.

Koundouras, sıcaklık artışının ve kuraklığın bu şekilde devam etmesi durumunda, başta Akdeniz havzası olmak üzere tüm Avrupa’da şarap sektörünün sürdürülebilirliğini kaybedebileceğine işaret ederek “Şimdiden şarapların kalitesinde ve kendilerine özgü karakterlerinde sorunlar gözlemlemeye başladık” uyarısında bulundu.

Bir diğer şarap üreticisi Yiannis Papaeconomou da 6 yaşındaki asmaları için atık su projesinden yararlanmayı planlıyor.

Papaeconomou, buharlaşmayı azaltmak amacıyla asmaları toprak üstünden değil, kök bölgesinden doğrudan sulayan bir sistemin yanı sıra asmaları daha verimli sulayabilmek için askıya alma tekniklerini denediğini belirtiyor.

Değişen iklim koşullarına uyum sağlamanın kaçınılmaz olduğunu vurgulayan üretici, “Buna uyum sağlamak, yeni bir düşünme biçimi geliştirmek ve kendimize bir çıkış yolu bulmak zorundayız” değerlendirmesini yaptı.