Etiyopya’da barış çöktü. Tigray güçleri topyekun savaş ilan etti

Etiyopya’da federal hükümet ile ülkenin kuzeyindeki Tigray bölgesi arasındaki gerilim yeniden açık çatışmaya dönüştü.

Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF), federal güçlere karşı geniş çaplı bir taarruz başlatarak üç havalimanının kontrolünü ele geçirdi ve komşu Afar ile Amhara eyaletlerine doğru ilerleyişe geçti.

TPLF Genel Başkan Yardımcısı Amanuel Assefa, Fransız haber ajansı AFP’ye yaptığı açıklamada, “Şu anda topyekun bir savaş durumundayız” dedi.

Çatışmalar, 2020-2022 yılları arasında yüz binlerce insanın hayatını kaybetmesine yol açan ve Pretoria Barış Anlaşması ile sona eren iç savaşın ardından sağlanan kırılgan sükuneti tamamen bozdu.

Çatışmaların fitili çarşamba günü TPLF güçlerinin federal polisin denetimindeki üç havalimanını ele geçirmesi ve komşu eyaletlere saldırılar düzenlemesiyle ateşlendi.

Taraflar çatışmaları yeniden başlatmakla birbirlerini suçluyor.

Afar’daki bir insani yardım kaynağı, Tigray sınırına yakın Yallo kasabasını ele geçirmeye çalışan silahlı unsurların perşembe günü ağır topçu atışları gerçekleştirdiğini bildirdi.

Etiyopya merkezli yabancı bir güvenlik kaynağı ise savaşçıların yine Tigray-Afar sınırındaki Abala’nın kontrolünü sağladığını aktardı.

Yabancı güvenlik kaynağı, başkent Addis Ababa’ya giden az sayıdaki güzergahtan biri olan Amhara’daki Weldiya kenti çevresinde de şiddetli çatışmalar yaşandığını belirtti.

Uzmanlar, bu adımların 2020-2022 savaşındaki ikmal hatlarını kesme ve başkente ilerleme stratejisiyle örtüştüğüne dikkat çekiyor.

AFP’ye konuşan Oslo Yeni Üniversite Koleji’nden bölge uzmanı Kjetil Tronvoll, TPLF’nin nihai hedefinin Addis Ababa’yı ele geçirmek olduğunu, ancak kente ulaşmak için izlenecek taktik hamlelerin henüz bilinmediğini söyledi.

Tronvoll, Afar taarruzunun Etiyopya’nın yakıt dahil uluslararası ticaret kargosunun neredeyse tamamını sağlayan Cibuti ile olan ikmal hattını kesmeyi amaçladığını ifade etti.

Etiyopya Cumhurbaşkanı Taye Atske Selassie Amde, çarşamba günü Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada “yıkım ve kaos güçleri” ile “hasım unsurların iç işlerine müdahalesini” kınadı.

Sahadaki ittifak dengeleri de son savaşa kıyasla köklü biçimde değişti.

TPLF, Amhara’daki Fano milisleri dahil diğer altı silahlı grupla Başbakan Abiy Ahmed hükümetini devirmeyi hedefleyen yeni bir ittifak kurdu.

Oysa önceki iç savaşta Fano milisleri ve Eritre, Tigray güçlerine karşı federal ordunun yanında yer almıştı.

İki taraf, 2022’de imzalanan barış anlaşmasından duydukları hoşnutsuzluk sonrası federal hükümetten uzaklaştı.

Pretoria Anlaşması, TPLF içindeki bölünmeler ve partideki şahin kanadın bölgedeki geçici yönetimi uzaklaştırarak denetimi yeniden ele almasıyla fiilen aşındı.

İnsan hakları örgütleri, TPLF’yi son savaştan kalan yaklaşık bir milyon kişi halen yerinden edilmiş durumdayken yeniden silahlanmak ve insanları zorla silah altına almakla suçluyor.

Federal ordu da daha önce Tigray’a insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlemiş ve bölge sınırına askeri yığınak yapmıştı.

Çatışmaların bölgesel bir savaşa dönüşmesinden duyulan endişe artıyor.

Addis Ababa yönetimi, denize kıyısı olmayan Etiyopya’nın Kızıldeniz’e, özellikle de Assab Limanı’na erişimini uzun vadeli güvenlik ve kalkınması için hayati görüyor.

Eritre ise Etiyopya’nın bu hedefe askeri güç kullanarak ulaşmasından korkuyor.

Etiyopya hükümeti Eritre’yi kurulan isyancı ittifaka mali destek sağlamakla itham ediyor.

Reuters ajansının Eritre’nin çatışmalara dahil olup olmayacağı sorusuna yanıt veren TPLF yöneticisi Assefa, ellerinde Eritre’nin planlarına dair bilgi olmadığını söyledi ve Asmara’dan henüz askeri müdahale talep etmediklerini ekledi.

Son dönemde Afrika Boynuzu en çalkantılı dönemlerinden birini geçiriyor. Etiyopya, Sudan ordusunun savaştığı Hızlı Destek Kuvvetleri’ne destek vermekle suçlanıyor ve bu suçlamaları geri çeviriyor.

Eritre ise Sudan ordusuna daha yakın dururken, Etiyopya’nın Nil Nehri üzerinde inşa ettiği Hedasi Barajı’nı hayati su kaynaklarına tehdit olarak gören Mısır ile temaslarını sıkılaştırıyor.

Etiyopya’nın ayrıca Türkiye, Somali ve Mısır ile farklı başlıklarda gerilimleri sürüyor.

Çatışmalar, kısa süre önce son iç savaşa bağlı yaptırımları ve silah ambargolarını kaldıran ABD için de diplomatik bir güçlük yarattı.

Washington yönetimi, ulusal acil durum halinin sona erdiğini duyurarak Eritre Savunma Kuvvetleri ve bağlantılı yapılara yönelik yaptırımlara son vermişti.

Fakat ABD’nin Addis Ababa Büyükelçiliği, TPLF yönetiminin geniş çaplı bir taarruz başlatmasından ötürü hayal kırıklığına uğradıklarını belirterek Etiyopya hükümetine destek verdi.