Fransa’da lise eylemleri büyüyor. 5 bin kişi gözaltına alındı, yüzlerce okul kapandı

Fransa’da bakımsız derslikler, aşırı kalabalık sınıflar ve öğretmen açığı gerekçesiyle lise öğrencilerinin başlattığı protestolar ikinci haftasına girdi.

Ülke genelinde yüzlerce lise eğitime tamamen veya kısmen ara verirken, öğrenci sendikaları salı günü için ülke çapında genel gösteri çağrısı yaptı.

Hükümetin bütçe açığını azaltmayı hedefleyen 2027 bütçe tasarısını geçirmeye çalıştığı döneme denk gelen eylemler, mali piyasalardaki tedirginliği de artırdı.

Fransa’nın 10 yıllık tahvil faizi, protestoların kamu maliyesine ilişkin kaygıları tetiklemesiyle geçen hafta kısa süreliğine yüzde 5 seviyesinin üzerine çıkarak 2002’den bu yana kaydedilen en yüksek noktaya ulaştı.

Reuters ajansının aktardığına göre Milli Eğitim Bakanı Edouard Geffray, dün akşam yaptığı açıklamada, ülke genelindeki 3 bin 700 liseden 400 ila 500’ünün pazartesi günü tamamen veya kısmen kapalı kalmasının beklendiğini duyurdu.

Geffray, cuma günü itibarıyla yaklaşık 735 eğitim kurumunun eylemlerden etkilendiğini kaydetti.

Eylemlerin başlangıcından bu yana şiddet olaylarının da yaşandığını belirten Geffray, 24 okulun kundaklandığını veya yağmalandığını, milli eğitim bünyesindeki 78 personelin yaralandığını açıkladı.

Bugün ülkenin kuzeyindeki Lille kentinde polis ile öğrenciler arasında arbede yaşandığı kameralara yansıdı.

İçişleri Bakanlığı verilerine göre, geçen pazartesiden bu yana çoğunluğu reşit olmayan yaklaşık 5 bin kişi gözaltına alındı.

Olaylarda onlarca kişi yaralanırken, öğretmenler ve yoldan geçenler saldırıya uğradı, oluşan maddi hasarın ise on milyonlarca euroyu bulduğu tahmin ediliyor.

Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon, CNews televizyonuna yaptığı açıklamada önceliklerinin kamu düzenini yeniden tesis etmek olduğunu vurguladı.

Paris Emniyet Müdürü Patrice Faure, sosyal medya platformu X üzerinden yayımladığı açık mektupta, eylemleri başlatanların artık süreci kontrol edemediğini belirterek öğrencileri barikatları kaldırarak barışçıl gösterilere yönelmeye çağırdı.

Güvenlik birimleri, yarın başkent Paris’in merkezinde planlanan kitlesel gösteride sol grupların eylemleri yönlendirmesinden ve şiddet olaylarının tırmanmasından endişe ediyor.

Fransa’nın önde gelen işçi sendikalarından CGT’nin Genel Sekreteri Sophie Binet ise TF1 televizyonuna yaptığı açıklamada, sendika üyelerinin salı günkü gösterilere “lise öğrencilerini korumak amacıyla” katılacağını duyurdu.

Binet, son 10 günde tanık oldukları tablodan ve hükümetin öğrencilere yönelik uyguladığı sert müdahaleden dehşete düştüklerini savundu.

15-18 yaş grubundaki öğrencilerin eğitim gördüğü liseleri kapsayan hareket, 17 Eylül’de Paris’in Creteil banliyösündeki Saint-Exupery Lisesi’nde başladı.

Personel ve kaynak yetersizliği nedeniyle greve giden öğretmenlerine destek veren öğrencilerin başlattığı eylemler, kısa sürede ülke geneline yayıldı.

Saint-Exupery Lisesi’nde eğitim idaresinin müdür yardımcısı ve hemşire dahil ek personel görevlendirmeyi kabul etmesiyle durum normale dönerken, protestolar diğer kentlerde şiddetini artırdı.

Okuldaki eylemlere katılan Abderrahmane adlı öğrenci, AFP ajansına yaptığı açıklamada, ders notlarının düştüğünü belirterek “Şimdi bir araya gelmeseydik gelecek bizim için çok kötü olacaktı” dedi.

Sosyolog Valerie Becquet, özellikle düşük gelirli mahallelerdeki lise öğrencilerinin yetersiz eğitim aldıklarını hissettiklerini belirtti.

Becquet, tüm öğrencilerin liseye erişim hakkı bulunmasına karşın meslek liseleri ile beyaz, varlıklı ve üniversite mezunu ailelerin çocuklarının ağırlıkta olduğu seçkin kurumlar arasında derin eşitsizlikler yaşandığına dikkat çekti.

Öğrencilerin temel şikayetleri arasında öğretmen devamsızlıkları, fiziki koşulların yetersizliği, yoğun ders çizelgeleri ve sabah 08.00’den akşam 18.00’e kadar süren uzun okul günleri yer alıyor.

Eylemlerin büyümesinde, öğrencilerin yanan çöp kutuları ve polisin göz yaşartıcı gazlı müdahalelerini kaydettiği TikTok paylaşımlarının da etkili olduğu belirtiliyor.

Becquet, sosyal medyanın öğrencilere geleneksel medyadakinden farklı ve kurgulanmamış bir anlatı kurma olanağı tanıdığını kaydetti.

Cumhurbaşkanlığı seçimlerine yaklaşık altı ay kala yaşanan olaylar siyasi arenada da tansiyonu yükseltti.

Hükümet, eylemleri kışkırttığı gerekçesiyle sol çizgideki Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) hareketini suçladı. LFI Sözcüsü Manuel Bompard suçlamaları reddederek hükümetin komplo teorilerine sığındığını savundu.

18-25 yaş grubundaki seçmenler arasında yüzde 40’ın üzerinde oy desteğine sahip olan kıdemli sol siyasetçi Jean-Luc Melenchon ise şiddet içermeyen yöntemleri savunarak protestolara güçlü destek verdi.

Gösterilerde barikat kuran, çöp konteynerlerini ateşe veren ve polise yabancı madde fırlatan öğrencilere güvenlik güçlerinin göz yaşartıcı gaz, plastik mermi ve coplarla müdahale etmesi tepkilere yol açtı.

Ülkenin orta kesimindeki Tours kentinde polisle yaşanan çatışmalarda yaralanan bir gencin sağ gözünü kaybettiği kent savcılığı tarafından açıklandı.

İnternette bir polisin kız öğrenciyi boynundan tutarak gözaltına aldığı görüntüler yayılırken, güvenlik güçleri de saldırıların hedefi oldu.

Doğudaki Belfort kentinde bir liseden çıkan genç grubun bir polis memurunu kovalayarak darp ettiği kaydedildi.