Avrupa kıtasını deniz altından GKRY ve İsrail'e bağlaması planlanan 1,9 milyar avroluk elektrik hattı için Fransız yüklenici Nexans, Yunanistan'a ruhsat başvurusu yaptı.
Doğu Akdeniz’in tabanına döşenmesi planlanan ve Avrupa kıtasını önce Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ne (GKRY), ardından da İsrail’e bağlamayı hedefleyen dev elektrik hattı projesinde kritik bir izin süreci başladı.
Avrupa Birliği tarafından desteklenen ve Türkiye’nin itirazları nedeniyle ilerleyişi yavaşlayan Büyük Deniz Enterkonnektörü (GSI) projesinin kablo yüklenicisi Fransız Nexans firması, deniz tabanı araştırmalarını yeniden başlatmak üzere Yunan makamlarına ruhsat başvurusunda bulundu.
Reuters ajansının aktardığına göre Atina’da basın mensuplarına açıklama yapan Yunanistan Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis, projenin hayata geçmesi açısından belirleyici nitelik taşıyan başvurunun GSI adına iletildiğini duyurdu.
Yunanistan’ın elektrik iletim şebekesi operatörü IPTO tarafından geliştirilen 1,9 milyar avro (2,13 milyar dolar) değerindeki hat, planlanan güzergahın deniz yetki alanlarıyla kesişmesi sebebiyle uzun süredir Ankara ile Atina arasında anlaşmazlık konusu olmayı sürdürüyor.
Deniz tabanı tarama faaliyetlerinin bir Fransız gemisiyle gerçekleştirileceğini belirten Marinakis, çalışmaların Yunan deniz yetki alanlarında araştırmalara onay veren bakanlıklar arası komite ile Yunan Sahil Güvenliğinin izninin ardından başlayacağını kaydetti.
Projenin uygulanmasına yönelik temaslara değinen Marinakis, “Proje uygulamasına ilişkin olarak Yunanistan, doğal muhatapları olan Fransa ve GKRY haricinde hiçbir devletin makamlarıyla bir düzenleme yapmamıştır” ifadesini kullandı.
Yunanistan, kablo güzergahını kesinleştirmek amacıyla deniz tabanı araştırmalarına kısa süre içinde yeniden başlamayı hedeflerken, Türkiye ise hattın 2019 yılında Libya ile imzalanan deniz yetki alanları mutabakatı kapsamındaki sahadan geçtiğini vurguluyor.
Ankara, Atina’nın geçerliliğini tanımadığı söz konusu mutabakat uyarınca bu sularda yürütülecek faaliyetler için iki ülke arasında önceden koordinasyon kurulması gerektiğini belirtiyor.
Bölgedeki jeopolitik gerilimlerin gölgesinde ilerleyen projeye ABD yönetiminden de açık destek geldi.
Geçen hafta Atina’yı ziyaret eden ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Rusya’nın Ukrayna’da sürdürdüğü savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki durum sebebiyle enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinin zorunlu hale geldiğine dikkati çekerek, ülkesinin bu girişime “büyük bir kararlılıkla bağlı olduğunu” dile getirdi.
Rubio ayrıca, projenin önündeki olası engelleri kaldırmak amacıyla Washington’ın diplomasi olanaklarını devreye sokacağını açıkladı.
Daha önce Türkiye, Yunanistan ile GKRY’nin ortak elektrik hattı projesinde Atina yönetimine ve sahada görev alan Fransız şirketlerine kapıyı kapatmıştı.
Geçen ay Kathimerini gazetesine konuşan Türk yetkililer, Ankara’nın uluslararası enerji hatlarına peşinen karşı çıkmadığını ancak deniz yetki alanlarının çiğnenmesine göz yummayacağını vurguladı.
Yetkililer; Türk kıta sahanlığıyla çakışan sularda yapılacak zemin haritalama, araştırma ve kablo yerleştirme adımlarının Ankara’nın doğrudan onayına bağlı olduğunu kaydetti.
Bu rest, Türkiye’nin Temmuz 2024’teki hamlesini akıllara getirdi. Ankara, aynı hat için zemin etüdü yürüten İtalyan araştırma gemisi Ievoli Relume’un izinsiz faaliyetleri üzerine donanmayı derhal bölgeye yönlendirmişti.