Ortadoğu hava sahası kapalı, havacılık krizi büyüyor

ABD ve İsrail’in başlattığı İran Savaşı dördüncü gününde.

Uçuş takip sitesi Flightradar24 haritalarında Ortadoğu üzerinde dikkat çekici bir boşluk oluştu. Normalde Avrupa, Asya ve Afrika’yı birbirine bağlayan yoğun hava trafiğinin görüldüğü bölgede hava sahaları kapatıldı ya da neredeyse tamamen boşaldı.

Ortadoğu, uzun menzilli uçuşların merkezinde yer alarak Doğu ile Batı arasında köprü işlevi görüyor. Hava sahasının kapanması ise bu köprünün çökmesi anlamına geliyor.

UÇUŞLAR KUZEYE VE GÜNEYE SIKIŞTI

Uzmanlar, Ortadoğu hava sahasını “yüksek kapasiteli bir köprü” olarak tanımlıyor. Bu köprü kapandığında trafiğin tamamen ortadan kaybolmadığını, kuzey ve güneydeki dar koridorlara yöneldiğini belirtiyor. Bunun sonucu olarak alternatif rotalarda ciddi yoğunluk ve gecikmeler yaşanıyor.

Havayolları istedikleri rotadan uçamıyor. Her ülkenin hava sahasını kullanabilmek için izin alınması gerekiyor. Yeni rotalar hesaplanıyor, yakıt yüklemeleri artırılıyor, ekipler yeniden konumlandırılıyor.

UZAYAN ROTALAR, ARTAN MALİYETLER

Uzun menzilli uçuşlar zaten olası rota değişikliklerine karşı ek yakıt taşıyor. Ancak kalıcı sapmalar, uçuş süresini saatlerce uzatabiliyor. Bu da ek yakıt tüketimi, ilave mürettebat ihtiyacı ve bazı durumlarda yakıt ikmali için ara iniş anlamına geliyor.

Özellikle uçuş menzilinin aşılması halinde yakıt molası zorunlu hale gelebiliyor. Bu durum hem iniş-kalkış maliyetlerini hem de operasyonel giderleri artırıyor.

Kısa vadede yolcuların ani bir bilet fiyat artışıyla karşılaşması beklenmiyor. Ancak kriz uzarsa havayollarının artan maliyetleri bilet fiyatlarına yansıtması kaçınılmaz görülüyor.

MAHSUR KALAN UÇAKLAR VE MÜRETTEBAT

Krizin etkileri yalnızca yakıtla sınırlı değil. Bölgedeki birçok uçak ve mürettebat bulundukları noktalarda mahsur kaldı. Bu durum, dünyanın başka bölgelerinde dahi uçuş aksaklıklarına yol açabiliyor.

Havayolları yedek ekipleri devreye alıyor, uçak değişimleri yapıyor ve bazı seferleri iptal ederek ağı yeniden dengelemeye çalışıyor. Mahsur kalan personel otellerde konaklatılırken, hava sahasının ne zaman ve hangi ölçüde açılacağı belirsizliğini koruyor.

BİNLERCE UÇUŞ İPTAL EDİLDİ

Uçuş takip platformu FlightAware verilerine göre salı sabahı itibarıyla binden fazla uçuş iptal edildi. Pazar ve pazartesi günlerinde gerçekleşen iptallerle birlikte sayı birkaç bini buldu.

Birleşik Arap Emirlikleri’nde 20 binden fazla yolcu iptallerden etkilendi. Devlet medyasına göre otellerden, seyahat edemeyen yolcuların konaklamalarının uzatılması istendi. Dubai ve Abu Dabi’deki havalimanlarının İran saldırılarında hasar gördüğü bildirildi.