Arılara zarar veren ilaçlar Fransız hükümetine istifa getirdi

Fransa Çevre Bakanı Monique Barbut, milletvekillerinin arılara zarar verdiği gerekçesiyle tartışma yaratan iki pestisitin geçici olarak yeniden kullanılmasına imkan tanıyan tarım yasasını kabul etmesinin ardından bugün görevinden ayrıldı.

Barbut, LinkedIn’de yayımladığı açıklamada, “Dün Başbakan’a hükümette kalmamı sağlayan şartların artık karşılanmadığını söyledim ve bunun sonucunda bugün Cumhurbaşkanı’na istifamı sundum” ifadelerini kullandı.

Tartışmaların odağındaki düzenleme, istisnai izin kapsamında neonicotinoid grubundaki acetamipridin fındık üretiminde, flupyradifurone’un ise şeker pancarı, elma ve kiraz üretiminde kullanılmasına imkan tanıyor.

Çevre kampanyacıları ile küçük ölçekli çiftçileri temsil eden bazı sendikalar, yasanın büyük ölçekli tarım sanayisinin çıkarlarını gözettiğini ve tozlayıcılar, ekosistemler ile insan sağlığına yönelik bilimsel uyarıları görmezden geldiğini belirtti. Greenpeace düzenlemeyi “utanç verici” diye niteledi.

Şeker sektörü ise söz konusu pestisitlerin, geçmiş yıllarda şeker pancarı hasadına büyük zarar veren yaprak bitlerine karşı ürünleri korumak için gerekli olduğunu ifade ediyor.

Acetamiprid için öngörülen muafiyetin yürürlüğe girmesi, Fransa’nın sağlık ve güvenlik kurumu Anses’in onayına bağlı. Verilecek izin üç yılı geçemeyecek.

Acetamipridin yeniden kullanımına karşı geçen yıl Fransa Ulusal Meclisi’nin internet sitesinde başlatılan dilekçe 2 milyondan fazla imza topladı ve Meclis tarihinin en fazla destek gören dilekçesi oldu.

Fransa Anayasa Konseyi geçen yıl acetamipridin yeniden kullanımına imkan tanıyan düzenlemeyi, yeterli güvenceleri içermediği gerekçesiyle iptal etmişti.

Fransa Ulusal Meclisi dün sabaha karşı acil nitelikteki tarım yasasını 224’e karşı 296 oyla kabul etti. Düzenlemeye desteği ağırlıklı olarak sağ ve aşırı sağ milletvekilleri verdi.

Uzlaşma metni üzerinden kabul edilen tasarının aynı gün Senato’da son oylamaya sunulması planlandı.

Oylama öncesinde Fransız basını Barbut’un Senato oylamasının ardından istifa edebileceğini yazmış, Barbut Ulusal Meclis’teki oylamaya katılmamıştı.

Başbakan Sebastien Lecornu, dün X hesabında, “Uzlaşma, karar alma sürecinin merkezine yeniden bilimi yerleştiriyor” dedi.

Yasa yalnızca pestisit düzenlemesini içermiyor. Metin, su depolama altyapısına ilişkin kuralları gevşetiyor ve çiftçi gelirleri, hayvancılığın korunması ile kurt saldırılarına ilişkin hükümler de barındırıyor.

Tarım Bakanı Annie Genevard ile hükümet sözcüsü Maud Bregeon, dün Barbut’un olası istifasına ilişkin soruları yanıtsız bıraktı.

Öte yandan Barbut’un ekibinden, kamuoyuna açıklanmamış kararı görüşmek üzere isminin açıklanmamasını isteyen bir yetkili, Reuters ajansına, bakanın Senato’daki kabulün ardından görevinden ayrılacağını hem Başbakan Lecornu’ya hem de kendi ekibine bildirdiğini aktardı.

Hükümetin ilk taslağı, Fransız çiftçilerin daralan kar marjları ve zorlaşan üretim koşullarına çözüm üretmeyi amaçlıyordu.

Ancak fındık üreticileri için yasaklı pestisitin geçici olarak yeniden kullanımına izin veren düzenleme ile gelecek on yılda çiftçiler için su depolama kapasitesini iki katına çıkaran hüküm, tasarının en tartışmalı maddeleri haline geldi.

Barbut, muhafazakar çoğunluğun yer aldığı Senato’da tasarının kabulünü sağlamak amacıyla yasama sürecinin son aşamalarında eklenen pestisit ve su depolama maddelerine karşı çıkıyordu.

Pazar günü La Tribune Dimanche gazetesine verdiği röportajda bu itirazını açık biçimde dile getirmişti.

Barbut, “Çiftçilerimizin karşı karşıya olduğu acil duruma çözüm üretmek amacıyla hazırlanan bu hükümet tasarısı, Senato değişikliklerinden sonra ülkemizde su kaynaklarının tahsisine ilişkin politikayı önemli ölçüde değiştirdi” dedi.

Tarım Bakanı Annie Genevard ise Le Journal du Dimanche’a verdiği demeçte bakanlıkta görev yapan meslektaşına karşı çıkarak, “Bu tasarının ideoloji, kişisel çıkar ya da korku nedeniyle başarısız olmasına izin vermek çiftçileri umutsuzluğun eşiğine iter” ifadelerini kullandı.

Yasaya dair tartışmalar, çevrenin korunmasıyla Fransız tarımının ekonomik olarak ayakta tutulması arasında denge kurulmasına ilişkin görüş ayrılıklarını da görünür hale getirdi.

Süreç ayrıca Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un merkezci kanadındaki ayrışmaları da ortaya çıkardı.

Tartışmalar özellikle Lecornu ile Macron’un Renaissance partisinin lideri ve gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin adaylarından Gabriel Attal arasındaki görüş ayrılıklarını gündeme taşıdı.

Attal ile Lecornu, istisnai şartlarda acetamipridin yeniden kullanımını desteklese de Attal, pazartesi gecesi Meclis’teki görüşmeler sırasında hükümetin bu düzenlemenin yasaya böylesine geç bir aşamada eklenmesine izin vermesinden duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.

Acetamiprid, ürünlere zarar veren böcekleri öldürmek amacıyla kullanılan neonicotinoid grubuna mensup bir insektisit.

Avrupa Birliği 2018’de bu gruptaki üç maddeyi yasakladı ancak acetamipridi yasak kapsamına almadı.

Buna rağmen madde, arılar ve insanlar üzerindeki sinir sistemi etkileri nedeniyle inceleme altında.

Acetamiprid, AB’nin yasakladığı üç neonicotinoide kıyasla arılar açısından daha düşük toksisiteye sahip ve toprakta daha hızlı parçalanıyor.

Fransa ise 2020 yılında acetamipridi bağımsız olarak yasakladı.

Çiftçi sendikaları o tarihten bu yana, Fransa’da yasaklanan ancak Avrupa Birliği tek pazarında kullanılabilen bazı kimyasalların rekabet açısından haksızlık yarattığını savunarak yasağın kaldırılması için girişimlerde bulunuyor.

Fransız milletvekilleri geçen yıl da acetamipridin yeniden kullanımına izin veren bir yasa kabul etmişti.

İki milyondan fazla imza toplayan dilekçeye rağmen kabul edilen düzenleme daha sonra Fransa Anayasa Konseyi tarafından, istisnaların fazla geniş tutulduğu gerekçesiyle iptal edilmişti.

Greenpeace Fransa’nın tarım kampanyacısı Julien Rivoire yaptığı açıklamada, “2026 yılında bazı milletvekillerinin neonicotinoidlerin tehlikeleri ve su kaynakları üzerindeki etkilerine ilişkin ezici bilimsel kanıtları görmezden gelmeyi sürdürmesi son derece kaygı verici” dedi.

Fransa’nın en büyük çiftçi birliği FNSEA ise X hesabındaki paylaşımında oylamayı “Fransız çiftçileri için önemli bir dönüm noktası ve ilk zafer” diye tanımladı.

Yasanın daha az tartışılan su depolama hükmü de eleştirilerin hedefi oldu. İklim değişikliğine bağlı sıcak hava dalgaları ve kuraklık Avrupa genelinde su kaynaklarını tehdit ederken, Fransa’da çiftçiler için su rezervuarları inşa edilmesi uzun süredir tartışma yaratıyor.

2023 yılında binlerce kişinin katıldığı gösteriler sırasında su rezervuarlarına karşı çıkan eylemciler ile polis arasında şiddetli çatışmalar yaşanmıştı.

Aralarında önde gelen Fransız Yeşiller Partisi siyasetçilerinin de yer aldığı göstericiler, tarım sektörünün suyu tekeline aldığını ve daha az su tüketen üretim yöntemlerine yönelmeyi reddettiğini savunmuştu.