ABD’deki deprem Avrupa’yı sarstı. Müttefikleri Trump’a sırt çeviriyor

Avrupa genelindeki aşırı sağcı siyasetçiler, ABD ara seçimlerinde Demokratların elde ettiği zaferin ardından Donald Trump ile aralarına mesafe koymaya başladı.

Geçmişte Trump ile ideolojik yakınlıklarını öne çıkaran liderler, doğrudan ABD Başkanı’nı hedef almaktan kaçınsa da seçim yenilgisinin faturasını İran ile yürütülen savaşa ve hayat pahalılığına kesti.

Söz konusu siyasi tutum değişikliği, 2024 yılındaki zaferinin ardından Washington’ı ziyaret eden ve Trump’ın milyarder müttefiki Elon Musk’tan destek gören çok sayıda Avrupalı lider açısından belirgin bir kırılmaya işaret ediyor.

Kamuoyu yoklamalarında Fransa’da bir sonraki hükümeti kurabileceği öngörülen Ulusal Birlik partisinin lideri Jordan Bardella, bu siyasi değişimin ilk örneklerinden birini sergiledi.

Trump’ın ikinci başkanlık döneminin, 2017 ile 2021 arasındaki ilk dönemine kıyasla daha az izolasyonist olduğunu belirten Bardella, müdahalenin arkasındaki isim olarak Trump’ı anmadan konuştu:

“Amerika’nın İran konusundaki müdahalesi dünya genelindeki ekonomiler için çok ağır sonuçlar taşıyor.”

Almanya’da aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin eş lideri Alice Weidel, yenilgiyi doğrudan İran savaşına bağlayarak haber platformu T-Online’a değerlendirme yaptı:

“Trump seçmenlerine müdahaleci bir dış politika izlemeyeceği sözünü vermişti… Bu tutulmayan söz şimdi dönüp Cumhuriyetçileri vurdu.”

Trump ise partisinin yaşadığı kayıplarda İran ile yapılan savaşın payı olduğunu kabul etmekle birlikte aldığı kararın arkasında durduğunu açıkladı.

İTALYA’DAN HAYAT PAHALILIĞI VE İRAN VURGUSU

İtalya’da iktidar koalisyonunda yer alan aşırı sağcı Lig partisinin lideri Matteo Salvini, Amerikan seçim sonuçlarının aileleri doğrudan vurduğunu vurguladı.

Salvini, “Amerikan seçim sonucunu her şeyden önce savaşlar, uluslararası gerilimler ve doğrudan ailelerin üzerine yük bindiren hayat pahalılığındaki artış etkiledi” dedi.

İtalyan lider, “Umut ediyoruz ki bu oylama, çatışmaların sona ermesi ve barışa dönülmesi yönünde bir hızlanmayı temsil edebilir” temennisini dile getirdi.

Aşırı sağcı Futuro Nazionale partisinin lideri ve eski bir general olan Roberto Vannacci, seçim sonuçlarının verilen sözlerin tutulmamasından kaynaklanan siyasi tehlikeleri gösterdiğini savundu.

Trump’ın “Önce Amerika” milliyetçi siyasetine daha önce hayranlık duyan ancak dış politika nedeniyle eleştiriler yönelten Vannacci, İtalyan haber ajansı ANSA’ya şöyle konuştu:

“Trump beklentileri karşılayamadı, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşı sona erdiremedi ve İran’a karşı bir savaş başlattı.”

Vannacci, bu gelişmeler sonucunda yükselen enerji fiyatlarının, ekonomik çalkantının ve borsadaki dalgalanmaların ABD orta sınıfına zarar verdiğini, bunun da sandık sonucunu belirlediğini ileri sürdü.

“TRUMP, MÜTTEFİKLERİ İÇİN YÜKE DÖNÜŞTÜ”

Siyasi risk danışmanlığı şirketi Eurasia Group Genel Müdürü Mujtaba Rahman, Avrupalı aşırı sağcıların açık bir siyasi çıkar amacıyla Trump’tan uzaklaştığını ifade etti.

Rahman, Reuters ajansına yaptığı açıklamada, “Trump’ın özellikle hayat pahalılığı nedeniyle giderek artan popülarite kaybı, bir zamanlar siyasi bir avantaj olan bu durumu seçimler açısından bir yüke dönüştürme riski taşıyor” uyarısında bulundu.

Aşırı sağcı liderlerin hem Trumpizmin ideolojik rüzgarından yararlanmak hem de onun başkanlığının yarattığı karmaşa ve ekonomik yıkımdan uzak durmak istediklerini belirten Rahman, sürecin başka riskler barındırdığını söyledi.

Rahman, “Risk şu ki Avrupa aşırı sağını Avrupa müesses nizamına karşı mücadelede ideolojik ortak olarak gören Trump ve MAGA (Amerika’yı Yeniden Harika Yap Hareketi) müttefikleri, siyasi desteklerini geri çekerek veya hatta onların aleyhine dönerek karşılık verebilir” dedi.

Romanya’da muhalefetteki katı sağcı Romanyalıların Birlikteliği İttifakı’nın Başkan Yardımcısı Dan Dungaciu ise Cumhuriyetçilerin yenilgisinin boyutunu önemsizleştiren az sayıdaki isimden biri oldu.

Trump’ın “siyasi ölümüne” dair haberlerin büyük ölçüde abartılı olduğunu savunan Dungaciu, “Donald Trump otomatik olarak güçsüz bir başkana dönüşmüyor. Bunun yerine Cumhuriyetçi çoğunlukların desteklediği bir başkanlıktan, yürütme ile Kongre’nin birbirini çok daha yoğun denetleyeceği bir döneme geçiyor” görüşünü paylaştı.

İSPANYA VE İNGİLTERE’DE WASHINGTON İLE BAĞLAR KOPUYOR

İspanya’da aşırı sağcı Vox partisinin lideri Santiago Abascal, Trump ve MAGA hareketiyle geçmişte övündüğü ittifakı geride bırakarak tavrını sert biçimde ortaya koydu.

Gazetecilere Michigan’da değil İspanya’da olduğunu söyleyen Abascal, “Başka yerlerde ne olduğu beni pek ilgilendirmiyor” ifadesini kullandı.

İngiltere’de aşırı sağcı Restore Britain partisinin lideri Rupert Lowe, İran’a saldırı kararını Cumhuriyetçilerin yenilgisinin başlıca nedeni olarak gösterip kararı “feci bir hata” diye niteledi.

Sosyal medya platformu X’teki paylaşımında savaşı başlatan ABD Başkanı’nın ismini anmayan Lowe, “Bu savaş ne kazandırdı? Değer taşıyan kesinlikle hiçbir şey” mesajını yayımladı.

Sağ popülist Reform UK partisinin lideri Nigel Farage, çarşamba günü yaptığı açıklamada seçimlerin Cumhuriyetçiler için “tam bir hezimet” olduğunu kabul etti.

ABD Başkanı ile dostluğunu sıkça dile getiren ve geçen yıl Beyaz Saray’ı ziyaret eden Farage, GB News kanalına Trump ile Başkan Yardımcısı JD Vance arasında ayrılık potansiyeli doğduğunu belirtti.

Farage sözlerini şöyle tamamladı:

“Görünüşe göre 2024’te Trump’a oy veren ve her türlü sağcı sosyal medya fenomenini takip eden birçok genç erkek, dün Demokratlara oy verdi. Bu bence çok büyük oranda savaş, İran’daki uzatılmış savaş ve akaryakıt maliyeti nedeniyle verilen cezalandırıcı bir dersti.”