İsrail'de tarafların hükümet kurabilmek için gereken 61 sandalyeye ulaşamaması ve rekor başarıya imza atan Arap partilerin kilit konuma yerleşmesiyle ülkede siyaset açmaza sürüklendi.
İsrail’de, salı günü rekor katılımla düzenlenen ve kesin sonuçları halen açıklanmayan parlamento seçiminde hiçbir grubun hükümet kurabilmek için gereken 61 sandalyeye ulaşamaması üzerine art arda yapılan açıklamalar, ortaya atılan senaryolar ve belirsizlikle dolu bir siyasi gündem yaşanıyor.
Gazze soykırımının başladığı 7 Ekim 2023’ten bu yana İsrail’de yapılan ilk seçimde asker, diplomat, mahkum gibi kendi sandığında oy kullanamayan seçmenlerin “çift zarf” olarak isimlendirilen oyları hariç, sandıkların hepsinin sayımı dün tamamlandı. Açılan sandıklar, toplam oyların yaklaşık yüzde 85’ine denk geliyor.
7.3 milyon seçmenin yüzde 77’sinin sandığa gittiği rekor katılımlı seçimde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku 53, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloku ise 48 milletvekilinde kaldı.
REKOR KIRAN ARAP PARTİLERİ KİLİT KONUMDA
Şu ana kadar açıklanan ancak kesin olmayan resmi sonuçlara göre İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partileri, rekor düzeyde sandalye sayısına ulaşarak Meclise 19 milletvekili gönderiyor ve bu nedenle de ittifak arayışlarında kilit konumda bulunuyorlar.
İsrail’de 120 sandalyeli parlamentoda, hükümeti kurabilmek için asgari 61 sandalyelik salt çoğunluğun sağlanması şart koşuluyor ancak son tabloya göre Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku da Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloku da bu sandalye sayısına ulaşamadı.
Seçimlerde iki blokun da koalisyon için yeterli çoğunluğa ulaşamaması durumunda; seçimlerin yenilenmesi, zayıflayan bir ihtimal gibi görünse de Eisenkot’un Arap partileriyle koalisyon kurması veya ulusal birlik hükümeti gibi 3 senaryo öne çıkıyor.
Seçim sonrası İsrail siyaseti böyle bir açmaza girmişken, sandıktan rekor başarıyla çıkan Arap partilerden gelen, Netanyahu’ya karşı muhalefetle işbirliği mesajı dikkat çekti.
İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Arap Listesi ve Birleşik Arap Listesi toplam 19 sandalye elde ederek Mecliste şimdiye kadarki en yüksek temsil düzeyine ulaşmış ve hükümet kurulabilmesi için kilit konuma gelmişti.
Ortak Arap Listesi, Arap toplumunun seçimlerde “katliamcılar hükümetine, yıkım politikalarına, ırkçılığa ve savaş suçlarına” sandıkta yanıt verdiğini belirterek, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetinin düşürülmesi ve alternatif hükümet kurulması için muhalefetle işbirliğine hazır olduklarını açıkladı.
Ortak Arap Listesine göre, seçim sonuçları henüz kesinleşmemiş olsa da mevcut veriler, Arap toplumunun yüksek katılımının Netanyahu ve destekçilerinin hükümet kurmak için gerekli çoğunluğa ulaşamamasına katkı sağladığını gösteriyor.
Ortak Arap Listesi açıklamasında ayrıca, seçmenlerin kendilerine verdiği gücü “Netanyahu hükümetinin yeniden kurulmasını engellemek için” kullanacaklarını bildirdi.
Alternatif hükümetin önünü açmak için işbirliğine hazır oldukları belirtilen açıklamada, muhalefet bloğunun gerçek bir siyasi alternatif sunması, Arap toplumunu ve temsilcilerini dışlamaması, toplumun talep ve haklarına bağlı kalması gerektiği vurgulandı.
Öte yandan, İsrail’de muhalefet lideri ve Netanyahu’nun en yakın rakibi Gadi Eisenkot’un, “Siyonist askerlik hükümeti” kuracaklarını açıklaması, Arap partileriyle işbirliğine yanaşmayacağı mesajı olarak değerlendirildi.
X hesabından açıklama yapan Eisenkot, “İsrail’de değişim gerçekleştirmek ve Siyonist askerlik hükümeti kurmak gibi ağır bir sorumluluğa odaklanıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Eisenkot, kurmayı hedefledikleri hükümetin halkın iradesini yansıttığını savunarak, şöyle devam etti:
“Halk, 7 Ekim hükümetine (Netanyahu) ve askerlik hizmetinden kaçınanlara güvenmediğini gösterdi. Genel olarak askerlikten kaçınanların oluşturduğu siyasi blok ise son 20 yılın en düşük seviyesinde.”
Kendisine destek veren yüz binlerce İsraillinin duyduğu güvenin büyük bir sorumluluk yüklediğini anlatan Eisenkot, “İsrail’e ve Siyonizme inanan yüz binlerce kadın ve erkeğin bana duyduğu güvenin ve bunun getirdiği sorumluluğun ağırlığını hissediyorum.” değerlendirmesinde bulundu.
Destekçilerine seslenen Eisenkot, “Sizin sayenizde tarih yazdık. Yalnızca bir yıl içinde İsrail’de İsraillileri bir araya getiren yeni bir parti kurduk. Bu parti, iktidara layık ve sorumlu bir alternatif oluşturuyor. Sizin için ve sizin yararınıza, önümüzdeki büyük görevi yerine getireceğiz. Çalışacağız ve başaracağız. Bunun sözünü veriyorum.” dedi.
Eisenkot’un “Siyonist askerlik” ifadelerini kullanması, Arap partileriyle işbirliği yapmayacağı mesajı olarak yorumlandı.
Muhalif Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ise, Başbakan Binyamin Netanyahu ve partisi Likud ile bir birlik hükümeti kurulmasına karşı olduğunu, geçmişteki benzer girişimlerin “büyük bir fiyaskoyla sonuçlandığını” söyledi.
İsrail devlet televizyonu KAN’a açıklamalarda bulunan Golan, tüm oylar sayıldıktan sonra partisinin mecliste 8 milletvekiliyle temsil edilmesini beklediğini ifade etti.
Golan, seçim sonuçlarıyla birlikte “Netanyahu’nun evine gönderileceği” ve “onunla hiçbir iş yapılmayacağı” açıklamasında bulunurken, geçmişteki benzer girişimlerin “büyük bir fiyaskoyla sonuçlandığını” vurguladı.
İsrail’deki seçim sonuçlarına ilişkin X hesabından yaptığı açıklamada ise Golan, muhalefet blokundaki diğer parti liderleriyle bir araya geleceğini duyurdu.
Golan, muhalefet bloğu ve İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin toplamda hükümeti kurmak için yeterli sayıya ulaştığına işaret ederek şu ifadeleri kullandı:
“Halk sözünü söyledi. 67 sandalye ile İsrail kamuoyunun çoğunluğu değişim talep etti. Seçmenlerin iradesini hayata geçirmek ve İsrail için bir değişim ile kurtuluş hükümetinin kurulmasını sağlamak adına her yolu denemeyi, her şekilde çalışmayı ve gereken her şeyi yapmayı planlıyorum.”
İsrail’de muhalefetin eski lideri ve Mavi ve Beyaz Partisi lideri Benny Gantz, Netanyahu hükümetine verdiği destekten dolayı eleştirilere uğramıştı.
Gantz, anketlerin partisinin baraj altında kalacağını işaret etmesi üzerine seçimlere 8 gün kala yarıştan çekildiğini duyurmuştu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın ise İsrail’de muhalefetle ulusal birlik hükümeti kurması için Başbakan Binyamin Netanyahu’ya baskı kuracağı öne sürülüyor.
Yedioth Ahronoth gazetesi, ABD Başkanı’na yakın kaynaklara dayandırdığı dünkü haberinde, Trump’ın Netanyahu’yu bölge ülkelerinin İsrail’le normalleşmesini içeren Abraham Anlaşmaları’nın genişletilmesine imkan sağlayacak rotasyonlu ulusal birlik hükümeti kurmaya zorlayacağını savundu.
ABD’li kaynaklar, Başkanı Trump’ın parlamento seçimleri öncesi Netanyahu’ya verdiği desteğin karşılığını talep etmekten vazgeçmeyeceğini söyledi.
Trump’ın, kurulması halinde hükümete aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in dahil edilmelerini önlemek için elindeki tüm imkanları kullanacağını vurgulayan kaynaklar, Washington’da Ben-Gvir’in bulunduğu bir hükümetin bir seçenek olarak görülmediğinin altını çizdi.
Öte yandan İsrail’in Tel Aviv kentinde yüzlerce kişi, Yahudi ve Arap partilerin ortak hükümet kurması ve Başbakan Binyamin Netanyahu’nun istifa etmesi talebiyle gösteri düzenledi.
Tel Aviv’deki Mesila Parkı’nda toplanan göstericiler, sloganlar atarak ve pankartlar taşıyarak kent sokaklarında yürüdü. Göstericiler daha sonra oturma eylemi yaptı.
Göstericiler, Yahudi ve Arap partilerin ortak hükümet kurması ve Başbakan Binyamin Netanyahu’nun istifa etmesi taleplerini dile getirdi. Göstericiler, “Arap, Yahudi, birlikte kazanacağız”, “Bir kan ile diğer kan arasında fark yok” ve “Barış, eşitlik, toplumsal adalet” yazılı pankartlar taşıdı.
Bazı pankartlarda ise “Herkes için özgürlük, nehirden denize” ve “Yahudi-Arap hükümetine evet” ifadeleri yer aldı.
İsrail polisi, göstericileri dağıtmak için müdahalede bulundu. Güvenlik güçlerinin bazı göstericileri ittiği ve yerde sürüklediği görüldü.
Filistin basınında yer alan haberlere göre, benzer gösteriler Kudüs’teki Paris Meydanı ile Hayfa’daki UNESCO Meydanı’nda da düzenlendi.
Tarihi eseri yapay zeka sayesinde kurtardılar
İsrail’de kritik seçim sonrası siyaset kördüğüm. İşte son gelişmeler
Süper Lig’de 10. haftanın hakemleri açıklandı
Jose Mourinho’dan Arda Güler kararı. Real Madrid’de bambaşka bir dönem
Futbolcularla tek tek görüşüyor. Milli takım için düğmeye bastı
Film gibi firar: “Beyaz Saray’daki dostlar” devreye girdi, medyayı da kandırarak soluğu ABD’de aldı
Dizi diplomatik kriz çıkardı. Hello Kitty Çin’den özür diledi
