Hamile akademisyeni görevine başlatmayan üniversiteye “ayrımcılık” cezası

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), İstanbul’daki bir vakıf üniversitesinde diş hekimliği fakültesine atanan akademisyenin hamile olduğu gerekçesiyle işe başlatılmamasını “ayrımcılık” olarak değerlendirerek üniversiteye 256 bin 357 lira idari para cezası uygulanmasına karar verdi.

TİHEK kararına göre, üniversitenin diş hekimliği fakültesindeki öğretim üyesi kadrosuna başvuran akademisyenin atama süreci tamamlandı ve göreve başlayabileceği bildirildi.

FAKÜLTE HAMİLE BİR ÇALIŞANIN İŞE BAŞLATILMASINI İSTEMEDİ

Akademisyen, insan kaynakları birimine hamile olduğunu bildirmesinin ardından üniversitenin tutum değiştirdiğini, fakülte yönetiminin hamile bir çalışanın işe başlatılmasını istemediğini ifade ederek kendisinden haklarından feragat ettiğine ilişkin dilekçe yazmasının talep edildiğini öne sürdü.

Başvuru şartları arasında hamile olmamaya ilişkin herhangi bir kriter bulunmadığını belirten akademisyen, üniversitenin fiili durum yaratarak sözleşme imzalamaktan kaçındığını savundu.

FERAGAT TALEBİNİ GERİ ÇEKTİ

Akademisyen, baskı nedeniyle “Öğretim üyesi kadrosuna başvurumdan gebeliğimi ibraz ettikten sonra kurum talep ettiği için hakkımdan feragat ediyorum.” şeklinde dilekçe verdiğini ancak daha sonra feragat talebini geri çektiğini bildirdi.

Buna rağmen göreve başlaması için davet edilmediğini ifade eden akademisyen, üniversite yönetiminin hamileliğinin ilerlemesini gerekçe göstererek sözleşme imzalanmayacağını ilettiğini aktardı.

Üniversitenin TİHEK’e sunduğu görüşte ise akademisyenin gebelik durumu nedeniyle göreve başlamaktan kendi rızasıyla feragat ettiği savunuldu.

“CİNSİYET TEMELİNDE DOĞRUDAN AYRIMCILIK”

TİHEK incelemesinde, akademisyenin ilgili kadro için gerekli şartları taşıdığı ve atama işlemlerinin başlatıldığına dikkati çekildi.

Kararda, başvuranın hamile olduğunu bildirmesinin ardından iş ilişkisinin kurulmadığı, bu nedenle objektif ve makul bir gerekçe olmaksızın cinsiyet temelinde farklı muameleye maruz bırakıldığı belirtildi.

Kurum, ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine hükmederek üniversite rektörlüğüne 256 bin 357 lira idari para cezası verilmesine karar verdi.

KARARIN GEREKÇESİ

Kararda, Anayasa’nın eşitlik ilkesini düzenleyen 10’uncu maddesine atıfta bulunularak, aynı veya benzer durumda bulunan kişilere nesnel ve haklı bir neden olmaksızın farklı muamelede bulunulmasının yasak olduğu hatırlatıldı.

Ayrıca, 6701 sayılı Kanun’da yer alan ayrımcılık temellerinden birinin cinsiyet olduğu vurgulanarak, “Bir kişinin hukuken tanınmış hak ve özgürlüklerden cinsiyeti nedeniyle eşit şekilde yararlanmasının engellenmesi doğrudan ayrımcılık oluşturmaktadır.” değerlendirmesi yapıldı.

Kararda, gebelik nedeniyle kadınların işe alınmasının engellenmesinin cinsiyet temelinde doğrudan ayrımcılığın en açık örneklerinden biri olduğu belirtilerek, işverenlerin gebelik durumunu gerekçe göstererek kadın çalışanları işe almaktan kaçınamayacağı ifade edildi.