Hantavirüsün yıktığı köy. 2018 yılında kabusu yaşadılar

Arjantin’in yaklaşık 2 bin nüfuslu Epuyen köyü, 2018’de hantavirüs kabusunu yaşadı. Hastalığa yakalanan 34 kişiden 11’i hayatını kaybetti.

Mailen Valle isimli yerel sakin de bu hastalık nedeniyle babasını ve iki kız kardeşini kaybetti. Neredeyse her evden bir cenazenin çıktığı bu köy yıkımın eşiğine nasıl geldi?

33 yaşındaki Valle, MV Hondius adlı kruvaziyer gemisindeki son hantavirüs salgınının ardından AFP’ye konuştu.

Babası ve iki kız kardeşini bir ay içinde kaybettiğini anlatan Valle, “Bir ailenin sofrasının birkaç gün içinde boş kaldığını görmeye kimse hazır değildi. Babamın katıldığı bir doğum günü partisiydi ve virüsü taşıyan kişi tam babamın masasında oturuyordu. O masadakiler arasında birkaç kişi enfekte oldu ve ölenler oldu.” dedi.

Valle, babasının cenaze töreninin de yeni bulaşların merkezi haline geldiğini anlattı. Valle’nin üç kız kardeşi de burada enfekte oldu. Kardeşlerden biri belirtiler başladıktan “saatler sonra” yaşamını yitirirken, diğerinin ise cenazesi tören yapılmadan defnedildi.

53 yaşındaki Isabel Diaz da salgından kurtulan isimlerden biri oldu. Ancak babası Victor Diaz’ın, doğum günü partisine erken belirtiler göstermesine rağmen katılması nedeniyle “sıfırıncı hasta” ilan edildiğini söyledi.

Ailesinin iddiasına göre, ilk vaka olarak bilinen Viktor Diaz’a doktoru hantavirüsün bulaşıcı olmadığını söylemişti.

Hastalığı atlatan Victor Diaz ise yaşadığı belirtileri “vücutta ağrı, ağızda acı tat ve su içmeyi bile zorlaştıran bir rahatsızlık” olarak anlattı.

Diaz, “Her şey halsizlikle başladı. Yemek yemek istemiyordum. Sonra mor lekeler oluşmaya başladı. Aynı gün bilincimi kaybettim.” dedi.

Patagonya sakinleri, bölgede “hanta” olarak bilinen virüse karşı ahırları havalandırmak ve alanları çamaşır suyuyla temizlemek gibi önlemler alıyor.

Ancak Epuyen’deki salgında görülen insandan insana bulaş, tehdidin boyutunu değiştirdi. Kasaba sakinleri, komşularından da enfekte olabileceklerini fark etti.

Mailen Valle, salgın sırasında dışlandıklarını belirterek, “Kendimizi ciddi şekilde ayrımcılığa uğramış hissettik” dedi.

Bazı kasaba sakinleri ise çevre yerleşimlerde mağazalara alınmadıklarını anlattı.

Hem Epuyen’deki hem de MV Hondius’taki salgınlarda, hantavirüsün Andes farelerinin dışkısı, salyası ve idrarı yoluyla bulaşan varyantından şüpheleniliyor.

2018’deki salgında görev alan epidemiyolog Jorge Diaz, AFP’ye yaptığı açıklamada, “O dönem hastalık hakkında çok az şey biliyorduk.” dedi.

İnsandan insana hantavirüs bulaşının ilk kez 1996 yılında komşu El Bolson kasabasında tespit edildiğini belirten Diaz, aynı durumun daha sonra Epuyen’de de görüldüğünü söyledi.

Salgın sırasında pozitif vakalarla temas eden kişiler nedeniyle kasaba 45 gün karantinaya alındı. Epuyen sakinleri bu karantinaya uydu, günlerce evlerinden çıkmadılar ve en sonunda hastalık salgın olmaktan çıktı.

Yetkililer, yaklaşık 100 kişinin izolasyona alındığını belirtti. Bu uygulama, bir yıl sonra başlayacak Covid-19 pandemisi öncesinde dikkat çeken bir halk sağlığı önlemi olarak kayda geçti.

“Seçici izolasyon” adı verilen yöntemle birlikte, Andes hantavirüsü vakalarında izolasyon tavsiye edilmesi ya da zorunlu tutulması standart uygulama haline geldi.