İlk turda yenilmişti, herkes şaşkın. Lula da Silva nasıl dördüncü kez başkan seçildi?

Brezilya’da pazar günü yapılan devlet başkanlığı seçiminin ikinci turunu sürpriz bir şekilde kazanan mevcut solcu başkan Lula da Silva dördüncü kez bu göreve seçilirken, sağcı rakibi Flavio Bolsonaro, sonuçları tanımadığını ve seçimlerin iptali için yargıya başvuracağını açıklamıştı.

3 HAFTA ÖNCESİNE KADAR MÜTTEFİKLERİ BİLE YENİLGİ BEKLİYORDU

81 yaşındaki Luiz Inacio Lula da Silva’nın ikinci turu seçimi kazanması aslında büyük bir sürpriz oldu çünkü üç hafta öncesine kadar müttefikleri bile yenilgi fikrine kendilerini alıştırmıştı.

Lula’nın yıldızının tekrar parlamasındaki ana neden olarak, ellerindeki hakları kaybetme korkusuyla seçmen tabanının adeta seferber olması gösteriliyor.

Okuma yazma bilmeyen bir ailede doğan eski ayakkabı boyacısı Lula da Silva’nın bu sürpriz başarısı ona dünyanın en uzun süre görev yapan seçilmiş liderleri arasında yer kazandırdı. Öyle ki bu zafere kendi partisindekiler bile şaştı kaldı.

Dördüncü dönem için aday olan Lula da Silva ile 45 yaşındaki sağcı rakibi Bolsonaro arasındaki yarış, ülkede 1985’te demokrasiye geçilmesinden bu yana en çekişmeli devlet başkanı seçimlerinden biri olarak kayıtlara geçti.

Lula’ya darbe girişiminden 27 yıl hapis cezasına çarptırılan Jair Bolsonaro’nun oğlu olan Flavio Bolsonaro ilk turu yüzde 47 ile birinci, Lula ise yüzde 45 ile ikinci bitirmişti.

Bolsonaro’nun seçilmesi durumunda Brezilya’nın yeniden ABD ile yakınlaşması bekleniyordu. Donald Trump, Flavio Bolsonaro’ya açıktan destek vermedi ancak Jair Bolsonaro’nun yargılandığı sırada yüzde 50 gümrük vergisiyle Lula’ya açıkça baskı uyguladığı biliniyor.

ÜLKENİN DEMOKRASİ TARİHİNDE BU KADAR YÜKSEK OYLA BAŞKAN SEÇİLEN OLMAMIŞTI

Lula’nın ilk turdaki yenilgisi, kendisi için neredeyse siyasetten silinmek üzere olduğu gibi hava yaratmıştı çünkü ülkenin demokrasi tarihinde daha önce hiçbir devlet başkanı adayı ilk turu kaybedip ikinci turu kazanamamıştı. Ne var ki seçimde 64 milyondan fazla oy alan Lula da Silva, ülkede şimdiye kadar en yüksek oyla seçilen devlet başkanı oldu.

Amerikan The Wall Street Journal gazetesinin değerlendirmesine göre, Lula’nın beklenmedik yükselişi ve başka bir sol hükümet kurulacak olması ihtimaline yatırımcıların tepki vermesiyle birlikte ülkenin para biriminde dün büyük değer kaybı yaşanırken, borsada yüzde 20’lik kayıplar oluştu.

Kamuoyu araştırma şirketleri ise Meksika hariç, bölgedeki tüm büyük ülkelerde muhafazakarların hakimiyet kazandığı bir coğrafyada Silva’nın sadece üç hafta içinde solu nasıl yeniden canlandırdığını anlamaya çalışıyor.

BOLSONARO VE DESTEKÇİLERİ “SEÇİME HİLE KARIŞTI” DİYOR

Bolsonaro ve destekçileri ise Lula’nın bu zaferini “seçim hilesi”ne bağlıyor. Bu nedenle sonuçları tanımadığını ve seçimlerin iptali için yargıya başvuracağını açıklayan Flavio Bolsonaro, talebine gerekçe olarak Federal Yüksek Mahkeme (STF) Yargıcı Cristiano Zanin’in oy verme süresini 2 saat uzatma kararını gösterdi.

Seçim sonucunu tanımayacağını vurgulayan Bolsonaro, “Bugün yaşananlar normal bir durum değildi. Kabul edilemez bir şeydi. Tarihte ilk kez, tek bir kalemde oyunun kuralları değiştirildi. Farklı eyaletlerdeki Brezilyalılar arasındaki eşitlik ilkesi tamamen ihlal edildi. Sandıkların yeniden açılmadığı eyaletlerde ne kadar oy alabileceğimi asla bilemeyeceğim. Seçimleri bu gerçekleşme biçimiyle tanımak imkansızdır. Sonuçların iptalini talep edeceğim.” ifadelerini kullandı.

“BU BAŞARININ ARKASINDA UMUT VE KORKUNUN BİR KARIŞIMI VAR”

Siyaset bilimciler, kamuoyu araştırma şirketleri ve hatta başkanın kendisine göre, Lula da Silva’nın mucize gibi görünen bu geri dönüşünün ardında umut ve hepsinden öte bir korku karışımı yatıyor.

Tabandaki şiddetli seferberlik, ilk turda oy vermeyen gençleri ve yaşlı seçmenleri sandık başına çekti. Gazetedeki değerlendirmeye göre yoksul Brezilyalılar arasında hakim olan, sağcı bir yönetim gelmesi halinde ellerindeki hükümet yardımlarının kesilebileceği korkusu da bu seferberlikte rol oynadı.

Lula da Silva’nın, ilk tur yenilgisinden sonra yaptığı çizgi değişikliğinin de bu son başarıda etkili olduğu yorumları yapılıyor.

Lula’nın adeta alametifarikası olan Panama şapkası ve İşçi Partisi’nin simgesi olan kırmızı renk yerine; uzun süredir Bolsonaro hareketiyle özdeşleşen, Brezilya’nın ulusal renkleri yeşil ve sarının gelmesi dikkat çekti.

Lula ayrıca suç konusundaki uzun soluklu duruşunu da tam tersine çevirerek, cinayet ve tecavüz gibi ağır suçlarda 16 yaşındakilerin yetişkin olarak yargılanması önerisine destek vermeye başladı.