Odyssey’in çevirmeninden Christopher Nolan’a tepki

Homeros’un Odysseia destanını 2017 yılında İngilizceye çeviren ve çalışması yönetmen Christopher Nolan tarafından filmin tanıtım sürecinde ilham kaynağı olarak anılan klasik çağ uzmanı Emily Wilson, gösterimdeki uyarlamaya yönelik ağır bir eleştiri kaleme aldı.

Pennsylvania Üniversitesi Klasik Çağ Çalışmaları Bölüm Başkanı ve Öğretim Üyesi olan Wilson, London Review of Books dergisindeki yazısında filmin “ikna edici hiçbir şey söylemediğini” belirterek yapımın “psikolojik, duygusal, politik ve etik derinlikten yoksun” olduğunu bildirdi.

Nolan’ın Homeros temalarına duyduğu yakınlığın kendisini yeni yaratıcı zirvelere taşıyacağını ve daha inandırıcı karakterler yaratmasını sağlayacağını umduğunu belirten Wilson, “Ancak Odyssey, Nolan’ın her zamanki görkem ve yüzeysellik birleşimini sergiliyor. Filmin vizyonu çok karmaşık, karakterleri ise büyük fikirler vaadini yerine getiremeyecek kadar az geliştirilmiş; yine de büyük patlamaları ve devasa devleri aktarmada çok başarılı” değerlendirmesinde bulundu.

Filmin anlatı yapısını “numaracı” ve senaryosunu “berbat” olarak nitelendiren Wilson, eleştirisini şu sözlerle sürdürdü:

“Nolan’ın Odyssey’i, destanı yüce kılan unsurların çoğundan yoksun. Zaman, hafıza, tarih, savaş ya da bir savaşçının şanlı dönüşü ile ailesinin, düşmanlarının, yoldaşlarının, dostlarının ve komşularının yaşamları arasındaki ilişki hakkında ikna edici hiçbir şey söylemiyor. Psikolojik, duygusal, politik ve etik derinliği bulunmuyor. Anlatı yapısı numaracı. Yazım berbat. Karakterlerin hiçbirinin eylemleri veya sözleri için ikna edici bir motivasyonu yok. Hiç seks sahnesi yok ve tüm yiyecekler korkunç görünüyor.”

Nolan, Empire dergisine verdiği mülakatta ve basın turunda, Wilson’ın çevirisinin ilk cümlesi olan “Bana karmaşık bir adamı anlat” ifadesini, Matt Damon tarafından canlandırılan Odysseus karakterini beyaz perdeye aktarırken kılavuz olarak kullandığını açıklamıştı.

Wilson ise bu referansa değinerek, “Bu senaryonun herhangi bir bölümünü yazmış olmaktan utanırdım” ifadesini kullandı.

Sunday Times dergisine verdiği söyleşide de eleştirilerini sürdüren Wilson, filmin kendisinde duygusal bir karşılık bulmadığını vurguladı.

Wilson, “Homeros’un aksine çok iyi yazılmamış olmasıyla ilgili bir durum bu. Karakterler Homeros’un karakterlerindeki derinliğe sahip değil. ‘Bu adamın karısına dönüp dönmemesi gerçekten umurumda mı?’ diye hissettim. Bana önemsemem için hiçbir neden vermediniz” dedi.

Yapımın sinematik ve edebi niteliklerini eleştirmekle birlikte Wilson, filmin antik Yunan edebiyatına ve sinema sektörüne olan olumlu etkisini kabul etti.

Filmin gösterime girmesinin kutlanması gereken bir olay olduğunu belirten Wilson, bu epik yapımın izleyicileri sinema salonlarına geri getirdiğini, kendi çevirisi dahil Odysseia baskılarının satışlarının hızla arttığını ve filmin belki de bazı üniversite yönetimlerini edebiyat, dil ve tarih bölümlerini kapatmaktan vazgeçirebileceğini aktardı.

Wilson, “Nolan genel okuyucu kitlesine yeniden kitap okutmak için elinden geleni yapıyor ve ben buna minnettarım” değerlendirmesini ekledi.

Wilson’ın olumsuz değerlendirmelerine karşın, sinema izleyicilerinin filme ilgisi yüksek seyrediyor.

Açılış hafta sonunda CinemaScore üzerinden “A” notu alan yapım, gişede yılın en büyük ticari başarılarından birine dönüştü. Film, ABD iç pazarındaki ikinci hafta sonunda 90 milyon dolar hasılat elde etti.