ABD’de havacılık krizi sona erdi, aksamalar devam ediyor

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, Federal Havacılık İdaresinin (FAA) 13 Kasım’da ülke genelinde uçuşları durdurmasının ardından yaşanan gelişmelere dair basın toplantısı düzenledi.

Durdurma kararı alındığında havada olan 3 bin 500 uçağın güvenli bir şekilde yere indiğini kaydeden Duffy, “Tam kapasiteyle yeniden faaliyetteyiz.” dedi.

Duffy, yaşanan iletişim sorununun yalnızca eski ekipmanlardan kaynaklanmadığını, telekomünikasyon sisteminin de oldukça eski olduğunu belirtti.

Bir yüklenici firmanın rutin bakım çalışmalarını yürüttüğünü ve eski bakır kablolar üzerinden işleyen telekomünikasyon hatlarının fiber optik altyapıya geçirildiğine işaret eden Duffy, yaşanan sorunun yönlendirici ekipmandan mı yoksa yüklenici firmanın yetersizliğinden mi kaynaklandığını henüz tespit edemediklerini söyledi.

Duffy, iletişim hatlarına bir siber saldırı olup olmadığına yönelik de “Yürütülen çalışmaları izole etmeyi başardığımızda tüm sistemlerimiz yeniden devreye girdi, dolayısıyla bunun bir siber saldırı olduğuna inanmıyoruz. Söz konusu olan, günün gerekliliklerini karşılayamayan bir FAA sistemiydi.” ifadelerini kullandı.

İletişim altyapısı, kontrol kuleleri gibi alanlarda sistemleri modernize etmek adına yaptıkları çalışmalara değinen Duffy, Kongre’yi en ileri teknolojiye sahip hava trafik kontrol sistemleri için harekete geçmeye çağırdı.

Duffy, “Eğer sistemlerimizi değiştirmeye başlamayacaksak, daha ne kadar bekleyeceğiz? Bence bu, Kongre’nin konunun üzerine daha ciddiyetle eğilmesi gerektiğine dair bir işaret.” dedi.

Federal Havacılık İdaresi (FAA) Yöneticisi Bryan Bedford da dün tedbir amacıyla yerel saatle 15.45 (TSİ 23.45) civarında uçuşları durdurma kararı aldıklarını anımsattı.

Bedford, “Bunu yapmamızın nedeni, sistemdeki istikrarsızlığın kök nedenine dair analiz çalışmalarımız sürerken, sistem üzerindeki baskıyı azaltmak, uçakları yerde tutarak hava sahasındaki karmaşıklığı ve stresi hafifletmenin faydalı olacağını düşünmemizdi. Bunun doğru bir karar olduğuna inanıyoruz ve arkasındayız.” ifadelerine yer verdi.

Cuma günü için planlanan 50 bin uçuşun yaklaşık 30 bininin uçuşları durdurma kararı alındığında tamamlandığını veya havada olduğunu belirterek, kalan 20 bin uçuşun da 8 bininin gerçekleştirildiğini bildirdi.

Bedford, gerçekleştirilemeyen 12 bin uçuşun yaklaşık 9 bininin ticari uçuş olduğuna işaret ederek, “Bu sabah itibarıyla sistem stabil durumda ve hava yolu ortaklarımız operasyonel toparlanma süreci üzerinde çalışıyorlar.” diye konuştu.

Aksamalar nedeniyle şu anda olmaları gereken yerlerde bulunmayan uçuş ekiplerinin, kendi uçuş programlarına yeniden dahil olabilecekleri noktalara ulaşmaları gerektiğini vurgulayan Bedford, şunları kaydetti:

“Bugün planlanan 41 bin uçuştan yaklaşık 4 ila 5 bininin iptal edileceğini öngörüyoruz. Dolayısıyla bugün hala gecikmeler ve iptaller yaşanacak, ancak bu süreç, yarın tam bir toparlanma sağlamamıza zemin hazırlayacak. Hava yolu ortaklarımızdan aldığımız bilgilere göre, pazar günü mesai bitimine kadar uçuş programlarının tamamen normale döneceğine inanıyorlar.”

FAA’nın 11 Eylül 2001’deki terör saldırılarından bu yana ülke genelinde uyguladığı en uzun süreli uçuş durdurma kararını kaldırmasının ardından, hava yolu şirketleri seferlerini normale döndürmek için çalışmalarını sürdürürken hava ulaşımındaki aksamalar bugün de devam etti.

Uçuş takip sitesi FlightAware’in verilerine göre, Türkiye saatiyle 20.00 itibarıyla bugün 4 binden fazla uçuş iptal edildi, 3 binden fazla uçuşta gecikme yaşandı.

Binlerce yolcu havalimanlarında mahsur kalırken, hava yolu şirketleri aksamaların sürebileceği uyarısında bulundu. Şirketler, acil seyahat ihtiyacı olmayan yolculara uçuşlarını ertelemeyi değerlendirmelerini tavsiye etti.

ABD’nin büyük hava yolu şirketlerinden American Airlines’ın açıklamasında, yolcular ve çalışanlar üzerindeki etkiyi sınırlamak için gerekli tüm adımların atılmasına rağmen ulusal hava sahası sisteminde yaşanan büyük aksaklığın etkilerinin bugün de süreceği, ilave gecikme ve iptallerin yaşanabileceği belirtildi.

Delta Air Lines’ın açıklamasında, operasyonları normale döndürme çalışmalarının sürdüğü vurgulanarak, seyahat planlarında esneklik bulunan yolculara uçuşlarını 16 Kasım Pazartesi veya daha sonraki bir tarihe almaları tavsiye edildi.

United Airlines’ın açıklamasında ise uçuş programını yeniden düzene sokma çalışmalarının sürdüğü, bu hafta sonu uçuşların büyük bölümünün normal şekilde gerçekleştirildiği ancak uçak ve mürettebatın yeniden konumlandırılması nedeniyle bazı uçuşlarda gecikme ve iptallerin devam edeceği bildirildi.

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, dün konuya ilişkin düzenlediği basın toplantısında, sorunun ABD’nin eskiyen altyapısından kaynaklandığını savunmuştu. Duffy, ülkenin hava trafik kontrol sisteminin yenilenmesi için Kongreden 50 milyar dolarlık kaynak sağlanması çağrısında bulunmuştu.

İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin ise şu ana kadar herhangi bir siber saldırı bulgusuna rastlanmadığını belirterek, ekiplerin konuya ilişkin çalışmalarını sürdürdüğünü kaydetmişti.

Ülke genelinde on binlerce yolcunun havalimanlarında mahsur kaldığını belirten Duffy, İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin ile birlikte kesintiyi görüşmek üzere Oval Ofis’te Başkan Donald Trump ile bir araya geldiklerini söyledi.

İki yetkili, kesintinin başlamasından yaklaşık beş saat sonra bile henüz açıklama yapmayan Başkan Trump’ı da savundu.

Mullin, “Başkan Trump derhal ofisinde insanları topladı” dedi ve “İletişim halindeydik” diye ekledi.

Bakan Mullin, kesintinin bir siber saldırıdan veya kontrolden çıkmış bir yapay zeka sisteminden kaynaklandığına dair şu ana kadar “sıfır kanıt” olduğunu açıkladı.

Dünya genelinde hizmetleri aksatan kapsamlı Microsoft kesintisiyle veya koordineli bir siber saldırıyla bağlantı kurulduğu yönündeki spekülasyonları da reddeden Mullin, “13. Cuma’ya hoş geldiniz, değil mi? Herkesin bu olayla Microsoft arasında hiçbir bağlantı olmadığını anlamasını istiyorum. Pek çok kişinin bu çıkarımı yaptığını biliyorum” diye konuştu.

“Aslında hiçbir siber saldırı yoktu” diyen Mullin, değerlendirmesini şöyle sürdürdü: “Siber tehditlere ve siber saldırılara bakmaya başladığımızda, genellikle birileri el kaldırıp ‘Hey, bunu biz yaptık’ der. Böyle bir iletişim trafiği yok. Hiçbir iz görmedik.”

Öte yandan Mullin, ABD güvenlik ve kolluk kuvvetlerinin incelemeyi sürdürdüğünü ve hiçbir ihtimali tamamen dışlamadığını belirtti.

Mullin, “Sorun mekanik kaynaklı görünüyor, ancak yine de bakmaya devam ediyoruz” dedi.

Ulusal Güvenlik Ajansı’nın (NSA) da soruşturmada İç Güvenlik Bakanlığı ile birlikte çalıştığını sözlerine ekledi.

Kalkış yasağı kaldırılsa da ülke genelinde yolcuların yaşadığı mağduriyet sona ermedi.

Uçaklar kapılarda beklerken, artan rötar ve iptaller nedeniyle binlerce yolcu gidiş salonlarına ve havayolu bankolarına akın etti.

Aksaklık FAA sistemlerindeki arızadan kaynaklandığı ve taşıyıcı şirketlerin sorumluluğunda olmadığı için ABD’li havayolu şirketleri mahsur kalan yolculara tazminat ödemek zorunda kalmayacak.

Yatırımcılar ise havayolu şirketlerinin uğrayacağı mali kaybı fiyatlamaya başladı.

American Airlines, United Airlines ve Delta Air Lines hisseleri yüzde 1 ile yüzde 2 arasında değer kaybederken, JetBlue Airways hisseleri yaklaşık yüzde 3 düştü.

American Airlines, uçakları ve mürettebatı daha hızlı toparlanacak şekilde konumlandırmak adına ana merkezleri dışındaki küçük şehirlere ve uluslararası noktalara yapılan uçuşlara öncelik verdiğini duyurdu.