Fransa'nın İngiltere'yi AB savunma fonlarından uzak tutma girişimi, kendi askeri projelerinin bütçe kesintisine uğramasıyla sonuçlandı.
Fransız hükümeti, Avrupa Birliği ‘nin (AB) 150 milyar euro hacmindeki yeniden silahlanma fonu SAFE’ten 16,2 milyar euro kredi talebinde bulundu.
Ancak Reuters’ın aktardığı ve Financial Times’a konuşan üç kaynağın aktardığına göre Avrupa Komisyonu, Fransa’nın bizzat savunduğu katı uygunluk kuralları nedeniyle İngiltere bağlantılı bazı projelerin elenmesi üzerine bu tutarın yalnızca 15,1 milyar euroluk kısmını onayladı.
Kaynaklardan biri, elenen projelerin Airbus, İngiliz BAE Systems ve İtalyan Leonardo ortaklığında faaliyet gösteren füze üreticisi MBDA ile ilişkili olduğunu belirtti.
MBDA bünyesindeki İngiliz ve Fransız birimleri, Ukrayna tarafından da kullanılan uzun menzilli Storm Shadow/Scalp füzelerini ortaklaşa üretiyor.
SAFE fonu, Rusya’dan gelen tehditler ve kıtanın ana güvenlik sağlayıcısı olan ABD’nin Avrupa ile daha az ilgilenmesi karşısında, savunma sanayisi üretimine kaynak aktarmak üzere tasarlandı.
Fonun en büyük avantajı, Avrupa Komisyonu’nun “AAA” seviyesindeki kredi notu sayesinde, üye ülkelerin kendi borçlanma maliyetlerine kıyasla daha ucuz finansman imkanı sunması olarak öne çıkıyor.
Söz konusu mekanizma geçen yıl, AB liderlerinin Fransa’nın sunduğu şartı kabul etmesiyle onaylandı.
Bu kurala göre, fonlanan ürünlerin değerinin yüzde 65’lik kısmının AB tek pazarından (Norveç ve İzlanda dahil) veya Ukrayna’dan karşılanması gerekiyor.
Diğer ülkelerden gelen yükleniciler ise ürün değerinin en fazla yüzde 35’ini oluşturabiliyor.
Bu oranın aşılabilmesi için ilgili ülkenin AB ile Güvenlik ve Savunma Ortaklığı anlaşması imzalamış olması ve fona mali katkı sağlamayı kabul etmesi şartı aranıyor.
Şu ana kadar bu iki koşulu birden yalnızca Kanada karşıladı.
Londra yönetimi geçen yıl AB ile bir savunma anlaşması imzaladı fakat Fransa’nın Komisyon’u yönlendirmesiyle İngiltere’den 6 milyar euronun üzerinde katılım payı talep edilmesi üzerine görüşmeler tıkandı.
Talep edilen bu tutar daha sonra 2 milyar euroya düşürülse de taraflar uzlaşmaya varamadı.
Birliğin en gelişmiş silah programlarının birçoğu halen İngiliz uzmanlığına dayanıyor ve bu da söz konusu projelerin SAFE kredilerinden yararlanmasını engelliyor.
Aralarında MBDA ve savunma elektroniği grubu Thales’in de bulunduğu şirketler, birbirine entegre tedarik zincirleri ve kritik ortaklıklar sebebiyle İngiltere’nin kapsama dahil edilmesi için lobi faaliyetleri yürüttü.
İngiliz yetkililer de pan-Avrupa düzeyinde faaliyet gösteren firmaların AB yapımı olarak kabul edilmesi gerektiğini savunuyor.
Yaşanan bu gerilemeye rağmen Paris yönetimi tavrını değiştirmedi.
Fransız bir yetkili, “Bizim de savunduğumuz SAFE uygunluk kriterlerini tamamen destekliyoruz. SAFE, Avrupa savunma sanayisini geliştirmek ve desteklemek için bir araçtır; Avrupa tercihinin tüm amacı da budur” açıklamasını yaptı.
Bu gelişme, Avrupalı ülkelerin silah üretimini artırma ve ordularını modernize etme çabalarındaki temel bir çelişkiyi de görünür kılıyor.
NATO’nun üye ülkeler için belirlediği ve 2035 yılına kadar GSYİH’nin yüzde 5’inin savunma ile ilgili altyapıya harcanmasını öngören hedef, savunma bütçelerinin artmasında rol oynuyor.
Fakat Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Brussels School of Governance verilerine göre, AB’deki savunma sözleşmelerinin üçte ikisi halen ABD’li üreticilerle yapılıyor.
“KORUMACI YAKLAŞIM MÜTTEFİKLERİ DIŞARIDA BIRAKIYOR”
SAFE kredilerindeki kısıtlayıcı kriterler, ABD’nin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker tarafından da eleştirildi.
Whitaker, Financial Times’a yaptığı açıklamada, “Avrupa’nın savunma girişimlerinin birçoğunda yer alan ve sadece ABD’yi değil, Türkiye dahil olmak üzere AB üyesi olmayan tüm müttefikleri dışarıda bırakacak korumacı dili kesinlikle desteklemiyoruz” ifadelerini kullandı.
İsmi belirtilmeyen üst düzey bir AB diplomatı, elenen Fransa-İngiltere ortak projesinin, liderlerin taşıdığı vizyon ile pratik düzeyde yaşanan gerçekler arasında bir köprü kurulması ihtiyacını gösterdiğini belirtti.
Gelişmeler üzerine Fransa Savunma Bakanlığı, Avrupa Komisyonu ve İngiltere Savunma Bakanlığı yorum yapmaktan kaçındı.
Diğer yandan AB yetkilileri ve diplomatlar, Fransa’nın yanı sıra Macaristan ve İtalya gibi ülkelerin de hak ettiklerinden daha az SAFE kredisi kullanmayı planladıklarını, bu durumun yaklaşık 18 milyar euroluk kullanılmayan kredi kapasitesi yaratacağını aktardı.
Yetkililer, Komisyon’un kalan kredileri sonbaharda yeniden ihaleye açmak istediğini ekledi.
İtalya gibi yüksek borç yükü altındaki ülkeler yeni borçlanmalara girmekten kaçınırken, Almanya gibi düşük borçlanma maliyetine sahip ülkeler SAFE fonunu kullanmakta büyük bir fayda görmüyor.
Üst düzey bir AB diplomatı, üye ülkelerin daha fazla borçlanmaya yönelik talebinin sınırlı olduğunu vurgulayarak, “Üye ülkelerin savunma alanında bile daha fazla borçlanmaya hazır olduğuna dair bir işaret görmüyoruz” dedi.
Dünya devinden Süper Lig’e. Dünya Kupası biter bitmez imza atacak
Fransa’nın İngiltere’ye savunma yaptırımı ters tepti. Askeri projelerde bütçe kesintisi
ABD 250. yaşını kutluyor | Trump: Özgürlüğün tiranlığa karşı zaferini kutluyoruz
Günün spor sayfalarından öne çıkanlar (5 Temmuz 2026 spor haberleri)
Fenerbahçe’den Mason Greenwood açıklaması
İsrailli bakanın “gözaltına alınma” korkusu. New York ziyaretini iptal etti
Komşuda korkutan yangınlar. Alevler yerleşim yerlerine yaklaştı
