Lübnan Cumhurbaşkanı, Hizbullah’ın silahsızlandırılması planını Trump’a sunacak

Lübnan Cumhurbaşkanı Jozef Avn, Hizbullah’ın silahsızlandırılmasını ve İsrail’in Lübnan’dan çekilmesini öngören planı sunmak üzere önümüzdeki hafta Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya gelecek.

Geçen yıl cumhurbaşkanı seçilmeden önce ABD destekli Lübnan ordusunun komutanı olarak görev yapan Avn, yaklaşık 20 yıldır Beyaz Saray’ı ziyaret eden ilk Lübnan devlet başkanı olacak ve Trump ile ilk kez yüz yüze görüşecek.

Salı günü yapılması planlanan görüşme, Lübnan için kritik bir döneme denk geliyor. İsrail askerleri ülkenin güneyindeki bir bölgeyi işgal altında tutarken, İsrail saldırıları nedeniyle yüz binlerce Lübnanlı yerinden edilmiş durumda.

Hizbullah ise Lübnan hükümetinin İsrail ile doğrudan görüşmesini ve devletin örgütü silahsızlandırma çabalarını kesin bir dille reddediyor.

Avn, geçen hafta ofisi tarafından yayımlanan değerlendirmesinde, Lübnan ile İsrail arasında 26 Haziran’da ABD arabuluculuğunda varılan anlaşmanın uygulanması için Trump’tan “İsrail üzerinde gerekli baskıyı kurmasını” isteyeceğini belirtmişti.

Söz konusu anlaşma, Hizbullah’ın silahsızlandırılmasını, İsrail askerlerinin kademeli olarak geri çekilmesini ve iki ülke arasında barışçıl ilişkilerin kurulmasını hedefliyor.

Reuters ajansına konuşan, ismi açıklanmayan Lübnanlı bir yetkili, Avn’ın Hizbullah’ın geniş cephaneliğinin nasıl tasfiye edileceğine dair yazılı bir öneriyi Trump’a sunacağını ifade etti.

Yetkili, Avn’ın yalnızca Trump’ın İsrail’e askerlerini çekmesi ve Lübnan’ın egemenliğini yeniden tesis etmesi konusunda baskı yapabilecek nüfuza sahip olduğuna inandığını kaydetti.

Maruni Hristiyan olan 62 yaşındaki Avn, geçen yıl Trump’ın Beyaz Saray’daki ikinci dönemine başlamasından hemen önce cumhurbaşkanı seçilmiş ve bu seçim ABD tarafından memnuniyetle karşılanmıştı.

Lübnan’daki mezhepsel güç paylaşımı sistemine göre cumhurbaşkanının Maruni Hristiyan, başbakanın Sünni Müslüman ve meclis başkanının Şii Müslüman olması gerekiyor.

Kariyeri boyunca askerlik yapan ve iki kez yaralanan Avn, vücudunda halen şarapnel parçası taşıyor.

Cumhurbaşkanlığının ilk yılına, 1982’de İran Devrim Muhafızları tarafından kurulan Hizbullah’ın silahsızlandırılmasına yönelik hükümet girişimleri damgasını vurdu.

Lübnan askerleri, 2024 yılındaki savaştan sonra varılan ateşkes uyarınca, zayıflayan Hizbullah’ın muhalefetiyle karşılaşmadan güney Lübnan’daki silah depolarını toplamak üzere bölgeye konuşlanmıştı.

Ancak Avn’ın görev süresinin ikinci yılının başlarında, Hizbullah’ın ABD ve İsrail saldırısı altındaki İran’a destek vermek amacıyla 2 Mart’ta İsrail’e ateş açması üzerine yeni bir savaş başladı.

Hizbullah’ın bu saldırısı, Lübnan Sağlık Bakanlığı verilerine göre yaklaşık 800’ü çocuk, kadın ve sağlık çalışanı olmak üzere 4 bin 300’den fazla kişinin ölümüne yol açan şiddetli bir İsrail hava ve kara harekatını tetikledi.

Can kaybı verilerinde siviller ile savaşçılar arasında ayrım yapılmazken, Hizbullah kendi kayıplarına dair bir sayı açıklamadı.

Savaşın başlamasının ardından Avn, 1978’den beri İsrail tarafından defalarca işgal edilen ülkede tarihi bir adım atarak doğrudan görüşme çağrısında bulundu.

Bu çağrı, iki ülke arasında onlarca yıldır gerçekleştirilen en üst düzey yüz yüze temasların önünü açtı, ancak Avn’ın Hizbullah ve destekçileri tarafından sert şekilde eleştirilmesine neden oldu.

Eleştirilere karşı geri adım atmayan Avn, Hizbullah’ı savaşı başlatmakla suçlayarak Lübnan’ın İran uğruna yıkıma uğratıldığını belirtti. Buna karşın Avn, Trump’ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüşmesi yönündeki çağrısını kabul etmedi.

Beyrut’un doğusundaki Sin el-Fil banliyösünde doğan ve ailesi aslen güney Lübnanlı olan Avn, ordudaki ilk görevine 1985 yılında, Lübnan’ın 1975-1990 yılları arasındaki iç savaşı sırasında özel birliklerde takım komutanı olarak başladı.

Ordu komutanlığına terfi etmesinden kısa süre sonra, Suriye-Lübnan sınırındaki terör örgütü IŞİD militanlarını temizleme operasyonunu yönetti.

Avn, Lübnan’ın onlarca yıllık yolsuzluk ve kötü yönetim nedeniyle para biriminin çöküşüne yol açan 2019’daki finansal kriz döneminde orduya liderlik etti.

O dönemde krizin, “ülkenin belkemiği olan” Lübnan ordusunun çöküşüne yol açacağı uyarısında bulunmuştu.

Bir ordu komutanı için sıra dışı sayıdaki siyasi açıklamasında, çöküş nedeniyle iktidardaki siyasetçileri eleştiren Avn, askerlerin de halk gibi açlık çektiğini belirterek siyasetçilere “Ne yapmayı düşünüyorsunuz?” sorusunu yöneltmişti.

Jozef Avn’ın cumhurbaşkanı seçilmesi, Hizbullah müttefiki olan ve soyadı benzerliği dışında akrabalığı bulunmayan Mişel Avn’ın görev süresinin 2022’de sona ermesinin ardından başlayan iki yıllık cumhurbaşkanlığı boşluğunu doldurdu.

Cumhurbaşkanı Avn, uzun süredir ertelenen ekonomik reformlar üzerinde çalışacağına ve 2020 yılındaki Beyrut limanı patlamasının kurbanları için adaleti sağlayacağına söz vermişti.