Malatya’nın deprem sonrası dönüşümü COP31’de gündeme geldi

6 Şubat depremlerinin ardından yeniden yapılanma sürecine giren Malatya’da, konut üretiminin yanı sıra altyapı, su güvenliği, enerji ve çevresel sürdürülebilirlik alanlarında yürütülen çalışmalar COP31’de ele alındı. Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er, Antalya’da düzenlenen “Dirençli Şehirler” panelinde kentin yeniden yapılanma sürecine ilişkin verileri ve gelecek projelerini paylaştı.

Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı COP31’de, deprem sonrası yeniden yapılanma ile iklim değişikliğine uyum arasındaki ilişki gündeme taşındı. Kentsel Dönüşüm Başkanı Hakkı Alp’in moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde konuşan Sami Er, Malatya’nın deprem sonrasında geçirdiği dönüşümün yalnızca yapılaşmayla sınırlı olmadığını, şehrin altyapı ve yaşam sistemlerinin de yeniden ele alındığını belirtti.

125 BİN BAĞIMSIZ BÖLÜMÜN İNŞASI TAMAMLANDI

Deprem sonrası Malatya’daki yeniden inşa çalışmalarının boyutuna ilişkin bilgi veren Er, devlet eliyle 91 bin 732 konut ve 13 bin 533 ticari birim olmak üzere 105 bin 265 bağımsız bölümün inşa edildiğini açıkladı. Yerinde dönüşüm kapsamında yapılan 19 bin 754 bağımsız bölümle birlikte toplam sayının 125 bin 19’a ulaştığını bildirdi.

Şehir merkezinin yeniden planlanmasında rezerv alanların önemli bir rol üstlendiğini kaydeden Er, 69 rezerv alanda yaklaşık 400 hektarlık bölgede 26 bin 983 konut inşa edildiğini belirtti. Bu modelle vatandaşların kendi mahallelerinde yaşamaya devam edebilmesinin ve sosyal dokunun korunmasının amaçlandığını ifade etti.

DEPREM SONRASI SU KESİNTİSİ ALTERNATİF PROJEYİ GÜNDEME GETİRDİ

Sunumda öne çıkan başlıklardan biri Malatya’nın içme suyu güvenliği oldu. 6 Şubat depremlerinin ardından kentin üç gün boyunca susuz kaldığını hatırlatan Er, sonraki süreçte yaşanan bulanıklık ve yeni depremlerin su kaynakları üzerindeki riskleri ortaya koyduğunu söyledi.

Bu risklere karşı Fırat Havzası’ndan Malatya’ya alternatif içme suyu getirilmesini öngören bir proje üzerinde çalışıldığını açıklayan Er, yaklaşık 70 milyon avro bütçeli proje kapsamında yeni bir arıtma tesisi kurulacağını bildirdi. Fizibilite çalışmalarının tamamlandığını belirten Er, projelendirme sürecinin son aşamaya geldiğini ve ihale hazırlıklarının yapılacağını kaydetti.

Kentte içme suyu altyapısı için 136 milyon avroluk yatırımla 2 bin 50 kilometre hat, 383 depo, 271 sondaj ve 170 su kaynağının sisteme kazandırılması planlanıyor. Kanalizasyon altyapısında 572 kilometrelik, yağmur suyu altyapısında ise 33 kilometrelik hat çalışması yürütülüyor.

10 MİLYON TON ENKAZIN YÖNETİMİ DE DÖNÜŞÜMÜN PARÇASI

Depremlerin ardından Malatya’da yaklaşık 10 milyon ton enkaz oluştuğunu belirten Er, enkazın ayrıştırılması ve geri dönüşüme kazandırılması için 10 milyon avroluk destekle çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.

Eski atık depolama alanının rehabilitasyonu sonucunda 250 dönümlük yeşil alan elde edildiğini belirten Er, ayrıca 80 hektarlık alanda yeni bir millet bahçesi ve yaşam alanı oluşturulmasının planlandığını açıkladı.

Kapıkaya bölgesinde 11 milyon avroluk yatırımla yeni atık depolama alanı oluşturulduğunu aktaran Er, burada atıklardan gaz ve elektrik enerjisi üretilmesinin hedeflendiğini ifade etti.

ULAŞIMDA ELEKTRİKLİ ARAÇ VE RAYLI SİSTEM HEDEFİ

Malatya’nın ulaşım altyapısına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Er, bugüne kadar 66 milyon avroluk yol yatırımının tamamlandığını ve 657 kilometre asfalt serimi gerçekleştirildiğini bildirdi.

Kuzey ve Güney Kuşak yollarının ulaşıma açıldığını, 54 kilometrelik Kuzey Çevre Yolu’nun tamamlandığını belirten Er, Beylerderesi’ne ikinci viyadük, alternatif bağlantı yolları ve 12 kilometrelik raylı sistem projesinin de gündemde olduğunu söyledi.

Toplu ulaşımda karbon salımını azaltmak amacıyla 100 elektrikli otobüsün filoya kazandırılması ve 80 dizel otobüsün elektrikli sisteme dönüştürülmesi planlanıyor. Kentin enerji üretim kapasitesinin ise 75,8 megavata çıkarıldığı bildirildi.

YENİ YERLEŞİM ALANLARINDA ALTYAPI ÖNCELİĞİ

Deprem sonrasında oluşturulan yeni yerleşim alanlarının altyapı ihtiyaçlarının da planlamaya dahil edildiğini belirten Er, yaklaşık 200 bin kişinin yaşaması öngörülen İkizce bölgesinde 39,3 milyon avroluk yatırımla 30 kilometrelik kolektör hattı ve atıksu arıtma tesisinin hayata geçirildiğini açıkladı. Tesisin faaliyete geçtiğini belirten Er, yeni yerleşim alanlarının yalnızca konut üretimiyle değil, çevresel altyapısıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Şehirde sosyal yaşamın yeniden oluşturulması amacıyla 13 yeni kütüphane, 15 gençlik merkezi ve 43 spor tesisinin yapımının sürdüğünü de aktaran Er, 2027 yılında 20 yeni spor tesisinin daha hizmete sunulmasının hedeflendiğini belirtti.

Malatya’nın yeniden yapılanma sürecinde merkezi ve yerel yönetimlerin koordinasyonunun önemine dikkat çeken Sami Er, deprem sonrasında elde edilen tecrübelerin gelecekteki şehircilik politikalarına katkı sunabileceğini ifade etti.

Er, Malatya’da yürütülen çalışmaların temel yaklaşımını, “Biz sadece depremin yaralarını sarmadık. Biz geleceğin Malatya’sını inşa ettik” sözleriyle özetledi.