Abdulkadir EROĞLU

Tüm hemşerilerimin ve Türkiye’min kurban bayramını kutluyorum. Millet olarak sağlıklu huzurlu ve güçlü bir Türkiye ile yeni bayramlar diliyorum.

Günümüzde dinî duyguların istismar edildiği alanların başında ne yazık ki “uzaktan kurban organizasyonları” geliyor. Özellikle son yıllarda Afrika başta olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde yapılan kurban kampanyaları devasa bir ekonomik sektöre dönüşmüş durumda. Vakıf, dernek, cemaat ve çeşitli organizasyonlar televizyonlardan, sosyal medyadan, cami önlerinden ve internet sitelerinden yoğun kampanyalar yürütüyor. “Bir hisse bedeli sadece birkaç bin lira” denilerek ekonomik darboğaz içindeki vatandaşın vicdanına ve inancına sesleniliyor.

Türkiye’de bugün bir ailenin kendi mahallesinde, kendi gözü önünde kurban kesebilmesi neredeyse lüks haline geldi. Büyükşehirlerde bir kurbanlık bedeli 25-30 bin lirayı aşmış durumda. Emekli maaşıyla, asgari ücretle geçinmeye çalışan milyonlarca insan için bu rakamların altından kalkmak kolay değil. Ancak toplumun önemli bir kesimi, ekonomik sıkıntılara rağmen dini vecibelerini yerine getirme konusunda hassasiyet taşıyor. İşte tam da bu noktada devreye “Afrika’da kurban” kampanyaları giriyor.

Vatandaşa deniliyor ki: “Burada bir kurban kesmek yerine birkaç bin liraya Afrika’da onlarca ihtiyaç sahibine ulaşabilirsiniz.” İlk bakışta kulağa insani ve makul geliyor. Elbette dünyanın yoksul bölgelerine yardım etmek, aç insanlara et ulaştırmak kötü bir şey değildir. Kimsenin buna itirazı olamaz. Ancak mesele artık yardım boyutunu aşmış, ciddi bir denetim ve güven sorunu doğurmuştur.

Bugün bu organizasyonların ne kadarının gerçekten şeffaf olduğu, kaç hayvan kesildiği, toplanan paraların ne kadarının yerine ulaştığı konusunda kamuoyunun elinde sağlıklı bir veri yok. Vatandaşa birkaç dakikalık video gönderilmesi ise başlı başına bir güvence sayılamaz. Teknolojinin bu kadar geliştiği bir dönemde aynı görüntünün onlarca kişiye gönderilmesi, bir hayvanın kesiminin yüzlerce bağışçı adına kullanılması ihtimali elbette insanların aklına geliyor. Çünkü ortada ciddi bir denetimsizlik var.

Daha da önemlisi, bu işin ekonomik boyutu artık göz ardı edilemeyecek seviyeye ulaştı. Türkiye zaten ağır bir ekonomik krizden geçiyor. Dövize olan ihtiyaç her geçen gün artıyor. İnsanlar mutfak masrafını karşılayamaz hale gelmişken, milyarlarca liranın döviz olarak yurt dışına çıkması da ayrıca tartışılması gereken bir konu. Kendi ülkesinde üretici zor durumdayken, besici maliyetler altında ezilirken, yerli hayvancılık can çekişirken vatandaşın parasının başka ülkelere akması ekonomiye nasıl katkı sağlayacaktır?

Bir başka mesele de kurban ibadetinin özünden giderek uzaklaşılmasıdır. Kurban sadece para gönderip “görev tamamlandı” denilecek mekanik bir işlem değildir. O ibadetin içinde paylaşmak, dayanışmak, komşuya ulaşmak, yoksulu gözetmek, toplumsal birlik oluşturmak vardır. Mahallede kesilen kurbanın etiyle kapısı çalınan ihtiyaç sahibi vardır. Çocukların gördüğü, hissettiği bir bayram kültürü vardır. Şimdi ise her şey banka havalesine dönüşmüş durumda. Bu iş de giderek Bosna’ya yardım işine dönecek. Onlarca dernek mevcut sanki yarışıyorlar.

Devletin artık bu alanı ciddi biçimde denetlemesi gerekiyor. Kim ne kadar bağış topluyor? Kaç hayvan kesiliyor? Bu organizasyonların mali kayıtları şeffaf mı? Toplanan paraların ne kadarı organizasyon gideri adı altında kullanılıyor? Kaç kişi bu paralarla seyahat ediyor? Bunların kamuoyu tarafından bilinmesi gerekir. Dinî hassasiyetler üzerinden oluşan bu büyük ekonomik alan başıboş bırakılamaz.

İnanç kutsaldır. Yardımlaşma değerlidir. Ancak kutsal olan her alanın istismara da açık olduğu unutulmamalıdır. Bugün sorgulanması gereken şey yardım etmek değil; insanların inançları üzerinden kurulan kontrolsüz düzenin kimlere nasıl bir servet sağladığıdır.